Ενδοϋαλοειδικές Ενέσεις – για την ωχρά κηλίδα και το διαβητικό οίδημα
Οι ενδοϋαλοειδικές (intravitreal) ενέσεις έχουν αλλάξει ριζικά την πρόγνωση παθήσεων που επηρεάζουν την ωχρά κηλίδα. Πριν από 15 χρόνια, η υγρή εκφύλιση ωχράς κηλίδας και το διαβητικό οίδημα ωχράς οδηγούσαν συχνά σε μόνιμη απώλεια κεντρικής όρασης.
Σήμερα, με τα σύγχρονα φάρμακα anti-VEGF (Ranibizumab, Aflibercept, Bevacizumab, Faricimab), μπορούμε να σταματήσουμε τη διαρροή υγρού, να μειώσουμε το οίδημα και να διατηρήσουμε λειτουργική όραση για χρόνια.
Το πλάνο είναι εξατομικευμένο και καθοδηγείται με OCT.
Πωs γίνονται;
ΟΙ ενέσεις γίνονται σε περιβάλλον Ιατρείου, είναι γρήγορες και ανώδυνες, διαρκούν λίγα λεπτά και ο ασθενής επιστρέφει άμεσα στις δραστηριότητές του.
Πονάει η ένεση;
Όχι. Με την τοπική αναισθησία οι περισσότεροι νιώθουν μόνο ελαφρά πίεση που διαρκεί δευτερόλεπτα.
Είναι ασφαλείς; Υπάρχουν παρενέργειες;
Είναι γενικά πολύ ασφαλείς. Ήπιες ενοχλήσεις (κοκκινίλα, αίσθηση ξένου σώματος και ξηροφθαλμία) υποχωρούν γρήγορα. Σοβαρές επιπλοκές όπως λοίμωξη είναι πολύ σπάνιες.
Πόσες ενέσεις θα χρειαστώ;
Συνήθως 3–6 μηνιαίες στην αρχή (φόρτιση) και μετά σταδιακή αραίωση (κάθε 6–16 εβδομάδες), ανάλογα με το OCT. Ο συνολικός αριθμός ενέσεων είναι εξατομικευμένος — για αυτό και η παρακολούθηση με OCT είναι μέρος της θεραπείας.
Dr. Μανώλης Γκόγκος
“Μόνο το OCT δείχνει αν οι ενέσεις δουλεύουν και πόσες χρειάζεστε’’.
Dr. Μανώλης Γκόγκος
“Μόνο το OCT δείχνει αν οι ενέσεις δουλεύουν και πόσες χρειάζεστε’’.
Πότε θα δω αποτέλεσμα;
Συχνά από τους πρώτους μήνες. Στόχος είναι κυρίως η σταθεροποίηση και όπου γίνεται βελτίωση της όρασης.
Μπορώ να οδηγήσω μετά;
Συνήθως ναι. Καλό είναι να έχετε συνοδό την πρώτη φορά.
FAQs
Πότε θα δω αποτέλεσμα;
Συχνά από τους πρώτους μήνες. Στόχος είναι κυρίως η σταθεροποίηση και όπου γίνεται βελτίωση της όρασης.
Μπορώ να οδηγήσω μετά;
Συνήθως ναι. Καλό είναι να έχετε συνοδό την πρώτη φορά.
Χρειάζεται νοσηλεία;
Όχι. Η πράξη γίνεται στο ιατρείο και φεύγετε σε λίγα λεπτά.
Κι αν δεν ανταποκριθώ;
Υπάρχουν εναλλακτικά μόρια, αλλαγή σχήματος ή κορτικοστεροειδή εμφυτεύματα σε επιλεγμένους διαβητικούς. Το πλάνο εξατομικεύεται.
Χρειάζεται νοσηλεία;
Όχι. Η πράξη γίνεται στο ιατρείο και φεύγετε σε λίγα λεπτά.
Κι αν δεν ανταποκριθώ;
Υπάρχουν εναλλακτικά μόρια, αλλαγή σχήματος ή κορτικοστεροειδή εμφυτεύματα σε επιλεγμένους διαβητικούς. Το πλάνο εξατομικεύεται.
Αναισθησία με σταγόνες
Αντισηψία βλεφάρων και επιπεφυκότα
Μικρός διαστολέας κρατά ανοιχτά τα βλέφαρα.
Έγχυση με πολύ λεπτή βελόνα στο λευκό του ματιού (pars plana). Διαρκεί δευτερόλεπτα.
Έλεγχος και οδηγίες επιστροφής στο σπίτι.
Η διαδικασία βήμα προς βήμα
Αναισθησία με σταγόνες
Αντισηψία βλεφάρων και επιπεφυκότα
Μικρός διαστολέας κρατά ανοιχτά τα βλέφαρα.
Έγχυση με πολύ λεπτή βελόνα στο λευκό του ματιού (pars plana). Διαρκεί δευτερόλεπτα.
Έλεγχος και οδηγίες επιστροφής στο σπίτι.
Μετά μπορεί να υπάρχει ήπια θόλωση, «μυγάκια» ή μικρό κόκκινο σημάδι στο άσπρο του ματιού. Αποφύγετε τρίψιμο, πισίνα/μακιγιάζ την ίδια μέρα και ενημερώστε αν εμφανιστεί έντονος πόνος, ερυθρότητα ή απότομη μείωση όρασης.
*Οι ενέσεις στο υαλοειδές έχουν καθιερωθεί ως η κύρια θεραπεία για παθήσεις που προκαλούν διαρροή υγρού, νεοαγγείωση ή οίδημα στην περιοχή της ωχράς.
Πότε χρειάζονται ενέσεις στην ωχρά κηλίδα και και σε ποιες παθήσεις ενδείκνυνται;
Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες
- Τσούξιμο ή δυσφορία για λίγες ώρες την ημέρα της ένεσης
- Αίσθημα “σκιάς” ή μαύρης κουκκίδας από το φάρμακο
- Ερυθρότητα στο λευκό του ματιού (συνήθως από τοπική αιμορραγία στο σημείο εισόδου)
Σπάνιες αλλά σοβαρές επιπλοκές
- Ενδοφθαλμίτιδα (μόλυνση μέσα στο μάτι – επείγον περιστατικό)
- Απόφραξη αγγείων (συνήθως σε ασθενείς με καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου)
- Αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης (σε χρήση κορτικοστεροειδών)
Η ασφάλεια της διαδικασίας
- Έμπειρος χειρουργός οφθαλμίατρος
- Αποστειρωμένο περιβάλλον
- Συμπτώματα συνεγερμού: έντονος πόνος & επιδείνωση τηε όρασης μετά την ένεση
Πιθανές παρενέργειες
Κάθε πότε χρειάζονται οι ενέσεις και πόσο διαρκεί η θεραπεία;
Φάση εφόδου (loading phase)
3 μηνιαίες ενέσεις, συνήθως αρχικά για γρήγορη απορρόφηση του οιδήματος.
Έλεγχος της ανταπόκρισης με OCT. Αν το υγρό στην ωχρά κηλίδα παραμένει τότε και άλλες μηνιαίες ενέσεις.
Το «πάγωμα» της θεραπείας είναι σπάνιο και μόνο σε ασθενείς με πλήρη σταθεροποίηση για καιρό.
Φάση διατήρησης της πάθησης
Αν το υγρό έχει απορροφηθεί: αραίωση ενέσεων.
Treat and extend: όταν σταθεροποιηθεί το OCT, τα διαστήματα αραιώνουν (ανά 6, 8 έως 16 εβδομάδες).
PRN: ενέσεις σε υποτροπές που τεκμηριώνει το OCT. Όταν η πάθηση ΄κοιμάται΄, δεν χρειάζονται ενέσεις.
Για πόσο καιρό οι ενέσεις;
Η συνήθηςθεραπεία με ενέσεις είναι μακροχρόνια. Ασθενείς χρειάζονται ενέσεις για μήνες ή χρόνια, με στόχο: Να κρατούνται οι βλάβες ανενεργές — Να διατηρείται η όραση.
Η συχνότητα καθορίζεται από τη παρακολούθηση με OCT το οποίο δείχνει αν είναι ενεργή η πάθηση ή όχι.
Προετοιμασία & φροντίδα μετά – πρακτικές συμβουλές
Πριν την ένεση
Mην διακόπτετε αντιπηκτικά/αντιαιμοπεταλιακά χωρίς οδηγία του θεράποντα. Φάτε ελαφρά, έρθετε καθαροί χωρίς μακιγιάζ.
Την ημέρα της ένεσης
Προτιμήστε συνοδό την πρώτη φορά. Φορέστε άνετα ρούχα.
Μετά
Aποφύγετε τρίψιμο, νερό στα μάτια, πισίνα και οφθαλμικό μακιγιάζ για 24 ώρες. Χρησιμοποιήστε τεχνητά δάκρυα αν ενοχλεί η ξηρότητα.
Πότε να καλέσετε άμεσα
Πόνος, σημαντική ερυθρότητα, απότομη πτώση όρασης, πολλά «μυγάκια»/λάμψεις.
Οι ενδουαλοειδικές ενέσεις είναι ασφαλής, γρήγορη και αποτελεσματική θεραπεία Με έγκαιρη διάγνωση και εξατομικευμένο πρωτόκολλο παρακολούθησης, οι περισσότεροι ασθενείς συνεχίζουν να διαβάζουν, να αναγνωρίζουν πρόσωπα και να ζουν ενεργά.
Οι ενδουαλοειδικές ενέσεις είναι ασφαλής, γρήγορη και αποτελεσματική θεραπεία Με έγκαιρη διάγνωση και εξατομικευμένο πρωτόκολλο παρακολούθησης, οι περισσότεροι ασθενείς συνεχίζουν να διαβάζουν, να αναγνωρίζουν πρόσωπα και να ζουν ενεργά.