Θεραπεία ξηροφθαλμίας: τεχνητά δακρύα, Φλεγμονή & στοχευμένη αντιμετώπιση
Η αλήθεια της κατάστασης
Πολλοί ασθενείς περιπλανώνται από ιατρείο σε ιατρείο, δοκιμάζουν διάφορα τεχνητά δάκρυα χωρίς αποτέλεσμα και τελικά απογοητεύονται. Γιατί δεν βλέπουν βελτίωση; Επειδή η θεραπεία δεν είναι θέμα σταγόνων, αλλά κατανόησης της φυσιοπαθολογίας του δακρυϊκού φιλμ.
Γιατί η απλή χρήση σταγόνων δεν αρκεί
Δεν είναι όλες οι σταγόνες ίδιες και δεν είναι ίδιες όλες οι μορφές της ξηροφθαλμίας. Σε άλλες περιπτώσεις το πρόβλημα εντοπίζεται στη βλεννώδη στιβάδα, σε άλλες στην υδαρή, και σε άλλες στη λιπώδη. Χωρίς διάγνωση του πάσχοντος στρώματος, η θεραπεία παραμένει συμπτωματική.
Οι τρείς στοιβάδες του δακρυϊκού φίλμ
Λιπιδική στοιβάδα — εμποδίζει την εξάτμιση
Αποτρέπει την αφυδάτωση — λιπαίνει & ομογενοποιεί το δακρυϊκό φίλμ
Υδαρής στοιβάδα — υγραίνει
Μεταφέρει ένζυμα και πρωτείνες και οξυγόνο — ξεπλένει ξένα σώματα —έχει αντομικροβιακή δράση
Βλεννώδης στοιβάδα — αιχμαλωτίζει
Ομαλοποιεί τις ανωμαλίες του κερατοειδούς και του επιπεφυκότα αιχμαλωτίζει την υδαρή στοιβάδα
Όταν ένα από αυτά τα στρώματα δυσλειτουργεί, η απλή ενυδάτωση δεν αρκεί.
Η θεραπεία οργανώνεται στα τρία στρώματα του δακρυϊκού φιλμ
-
1. Βλάβη στη βλεννώδη στιβάδα
Εντοπίζεται συχνά σε περιπτώσεις χρόνιας φλεγμονής, αλλεργίας ή κακής ποιότητας επιθηλίου.
Επιλέγονται τεχνητά δάκρυα με βλεννομιμητικές ουσίες για σταθεροποίηση δακρυικού φιλμ.
-
2. Βλάβη στην υδαρή στιβάδα
Παρατηρείται κυρίως σε μεγαλύτερες ηλικίες, ξηρά περιβάλλοντα ή μετά φαρμακευτική αγωγή.
Επιλέγονται ενυδατικά κολλύρια υψηλού ιξώδους για επαρκή ενυδάτωση επιφάνειας.
-
3. Βλάβη στη λιπώδη στιβάδα
Σχετίζεται με δυσλειτουργία των μεϊβομιανών αδένων και αστάθεια δακρυικού φιλμ.
Επιλέγονται λιπιδικά δάκρυα. Απαιτείται θερμοθεραπεία βλεφάρων, καθαρισμός και ειδικές θεραπείες όπως IPL, Rexon-Eye.
Dr. Μανώλης Γκόγκος
“Πρώτα τα θεμέλια και μετά το ρετιρέ.”
“Φανταστείτε το δακρυϊκό φιλμ σαν μια πολυκατοικία. Η βλεννώδης στιβάδα είναι τα θεμέλια. Αν τα θεμέλια δεν είναι σταθερά, η πολυκατοικία θα καταρρεύσει.
Dr. Μανώλης Γκόγκος
“Πρώτα τα θεμέλια και μετά το ρετιρέ.”
“Φανταστείτε το δακρυϊκό φιλμ σαν μια πολυκατοικία. Η βλεννώδης στιβάδα είναι τα θεμέλια. Αν τα θεμέλια δεν είναι σταθερά, η πολυκατοικία θα καταρρεύσει.
Η επιτυχής αντιμετώπιση της ξηροφθαλμίας βασίζεται
- στην ορθή διάγνωση του πάσχοντος υπεύθυνου στρώματος
- στη σωστή επιλογή τεχνητών δακρύων
- στη διαχείριση των υποκείμενων φλεγμονών που συχνά παραγνωρίζονται
- στην τροποποίηση όλων των παραγόντων που οδηγούν στην ξηροφθαλμία
Τα τεχνητά δάκρυα
Κατηγορίες τεχνητών δακρύων
| Κατηγορία | Περιγραφή |
|---|---|
| 1. Viscosity enhancing agents | Αυξάνουν το πάχος του δακρυϊκού φιλμ – κατακρατούν νερό και μειώνουν την εξάτμιση. |
| 2. Electrolytes | Διατηρούν την οσμωτική ισορροπία και θρέφουν την οφθαλμική επιφάνεια. |
| 3. Osmoprotectants | Προστατεύουν τα κύτταρα του κερατοειδούς από οσμωτικό stress. |
| 4. Λιπιδικά (Oily agents) | Αντικαθιστούν το λιπιδικό φιλμ – μειώνουν εξάτμιση, αυξάνουν τη σταθερότητα των δακρύων. |
| 5. Αντιοξειδωτικά και wound healing agents | Χρησιμοποιούνται σε προχωρημένες ή τραυματικές μορφές ξηροφθαλμίας. |
Υπάρχουν πάνω από 50 διαφορετικά σκευάσματα στην ελληνική αγορά. Η επιλογή τους δεν πρέπει να γίνεται εμπoρικά (brand name) ή “δοκιμαστικά”.
Η σωστή επιλογή γίνεται ανάλογα με το στρώμα που πάσχει όχι το brand
Πότε ένα κολλύριο δεν αρκεί;
Σε προχωρημένες ή χρόνιες περιπτώσεις, τα τεχνητά δάκρυα δεν επαρκούν. Χρειάζονται συμπληρωματικές ή πιο στοχευμένες παρεμβάσεις. Η αντιμετώπιση εδώ είναι πολυεπίπεδη.
-
1
Αντιφλεγμονώδη κολλύρια
Μείωση φλεγμονής της οφθαλμικής επιφάνειας.
- Κυκλοσπορίνη
- Tacrolimus
- Lifitegrast
-
2
Θεραπεία βλεφαρίτιδας & Demodex
Στοχευμένη αγωγή Demodex για μείωση μικροβιακού/παρασιτικού φορτίου και φλεγμονής βλεφάρων.
-
3
Αντιβιοτικά & στεροειδή
Όπου ενδείκνυται, για έλεγχο έξαρσης και δευτερογενών λοιμώξεων.
- Τοπικά αντιβιοτικά
- Τοπικά στεροειδή
- Συστηματικά αντιβιοτικά
- Συστηματικά αντιφλεγμονώδη
-
4
Υγιεινή βλεφάρων & θερμική αγωγή
Σταθεροποίηση λιπιδικού στρώματος και αποκατάσταση ροής μειβομιανών αδένων.
- Θερμές κομπρέσες
- Ειδικά σαμπουάν
- Μασάζ μειβομιανών αδένων
- 5
-
6
Προχωρημένες & υποστηρικτικές επιλογές
Για ανθεκτικές περιπτώσεις ή σοβαρή ξηροφθαλμία.
- Θεραπευτικοί φακοί επαφής
- Punctal plugs
- Αυτόλογος ορός
- Ω3 λιπαρά
Η επιτυχία βασίζεται στην αναγνώριση του υπεύθυνου στρώματος των δακρύων που πάσχει του και στην εφαρμογή στοχευμένης θεραπείας, όχι απλώς στη χρήση σταγόνων.
Όταν η θεραπεία σχεδιάζεται με βάση τη φυσιοπαθολογία της οφθαλμικής επιφάνειας, μπορούμε να πετύχουμε σταθερή λειτουργία του δακρυϊκού φιλμ και ουσιαστική ανακούφιση των συμπτωμάτων.
Η επιτυχία βασίζεται στην αναγνώριση του υπεύθυνου στρώματος των δακρύων που πάσχει του και στην εφαρμογή στοχευμένης θεραπείας, όχι απλώς στη χρήση σταγόνων.
Όταν η θεραπεία σχεδιάζεται με βάση τη φυσιοπαθολογία της οφθαλμικής επιφάνειας, μπορούμε να πετύχουμε σταθερή λειτουργία του δακρυϊκού φιλμ και ουσιαστική ανακούφιση των συμπτωμάτων.
Γιατί η σωστή διάγνωση κάνει τη διαφορά
Dr. Μανώλης Γκόγκος
Χειρουργός Οφθαλμίατρος
Εξειδίκευση σε επεμβάσεις καταρράκτη και laser μυωπίας
www.realeyes.gr | @realeyes.gr
Η ξηροφθαλμία δεν αντιμετωπίζεται με μία λύση για όλους.
Αν σκέφτεστε laser μυωπίας ή καταρράκτη, μην προχωρήσετε χωρίς πλήρη έλεγχο της οφθαλμικής επιφάνειας.