Γλαύκωμα
ο ύπουλος κλέφτης της όρασης
Το γλαύκωμα είναι μια χρόνια οφθαλμολογική πάθηση που εξελίσσεται ύπουλα, καταστρέφοντας σταδιακά το οπτικό νεύρο χωρίς να προκαλεί συμπτώματα στα αρχικά στάδια. Υπάρχει χωρίς ο ασθενής να το αντιληφθεί.
Το γλαύκωμα είναι μια χρόνια οφθαλμολογική πάθηση που εξελίσσεται ύπουλα, καταστρέφοντας σταδιακά το οπτικό νεύρο χωρίς να προκαλεί συμπτώματα στα αρχικά στάδια. Υπάρχει χωρίς ο ασθενής να το αντιληφθεί.
Στα πρώτα στάδια δεν υπάρχουν συμπτώματα. Όταν ο ασθενής αντιληφθεί ότι «δεν βλέπει καλά», το γλαύκωμα συνήθως έχει ήδη προχωρήσει σημαντικά.
Στα πρώτα στάδια δεν υπάρχουν συμπτώματα. Όταν ο ασθενής αντιληφθεί ότι «δεν βλέπει καλά», το γλαύκωμα συνήθως έχει ήδη προχωρήσει σημαντικά.
Τι πρέπει να κάνεις;
Η απλή μέτρηση της ενδοφθάλμιας πίεσης δεν επαρκεί για τη διάγνωση – απαιτείται πλήρης έλεγχος με εξετάσεις υψηλής τεχνολογίας. όπως OCT (Οπτική Τομογραφία Συνοχής) και οπτικά πεδία, για αξιόπιστη ανίχνευση και παρακολούθηση της νόσου.
Ο σωστά ενημερωμένος ασθενής δεν ρωτά γιατρέ «ποια είναι η πίεσή μου;» αλλά «πώς είναι το νεύρο μου»
Ο σωστά ενημερωμένος ασθενής δεν ρωτά γιατρέ «ποια είναι η πίεσή μου;» αλλά «πώς είναι το νεύρο μου»
FAQs
-
Το γλαύκωμα δεν είναι μία ενιαία νόσος, αλλά μια «οικογένεια» συναφών παθήσεων που έχουν κοινό χαρακτηριστικό τη βλάβη στο οπτικό νεύρο. Οι βασικοί τύποι γλαυκώματος διακρίνονται με βάση διάφορα κριτήρια:
1. Πρωτοπαθές ή Δευτεροπαθές γλαύκωμα:
Πρωτοπαθές γλαύκωμα: Εμφανίζεται αυτογενώς, χωρίς άλλη υποκείμενη οφθαλμική ή συστηματική αιτία. Το πρωτοπαθές γλαύκωμα ανοιχτής γωνίας είναι η πιο συχνή αιτία γλαυκώματος.
Δευτεροπαθές γλαύκωμα: Είναι αποτέλεσμα άλλης αιτίας ή νόσου. Μπορεί να προκληθεί από τραύμα στον οφθαλμό, φλεγμονή (π.χ. ραγοειδίτιδα), νεοαγγείωση (ανάπτυξη παθολογικών αγγείων όπως σε διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια ή φλεβική απόφραξη), παρατεταμένη χρήση κορτικοστεροειδών.
2. Γλαύκωμα ανοικτής ή κλειστής γωνίας:
Γλαύκωμα ανοικτής γωνίας: Η πιο συχνή μορφή γλαυκώματος. Η γωνία αποχέτευσης του υδατοειδούς υγρού (η γωνία μεταξύ κερατοειδούς και ίριδας όπου βρίσκεται ο διηθητικός ηθμός) είναι ανοιχτή, όμως το υγρό δεν αποχετεύεται επαρκώς λόγω δυσλειτουργίας/φραγής του διηθητικού ηθμού. Η πίεση ανεβαίνει αργά και ύπουλα.
Γλαύκωμα κλειστής γωνίας: Εδώ η γωνία ανάμεσα στον κερατοειδή και την ίριδα είναι στενή ή αποφραγμένη, οπότε το υδατοειδές υγρό αδυνατεί να αποχετευθεί. Αυτό μπορεί να προκαλέσει ξαφνική και απότομη αύξηση της πίεσης (οξύ γλαύκωμα), συνοδευόμενη από έντονα συμπτώματα (πόνος, θάμβος όρασης, ναυτία). Απαιτείται άμεση αντιμετώπιση.
3. Οξύ ή χρόνιο γλαύκωμα:
Χρόνιο γλαύκωμα: Εξελίσσεται αργά, χωρίς συμπτώματα. Αυτή είναι η συνηθέστερη μορφή (π.χ. το πρωτοπαθές χρόνιο γλαύκωμα ανοικτής γωνίας) και είναι η μορφή που συνήθως αντιμετωπίζουμε στην καθημερινή πράξη.
Οξύ γλαύκωμα: Εμφανίζεται αιφνιδιαστικά (συνήθως σε γλαύκωμα κλειστής γωνίας) με απότομη αύξηση της πίεσης. Προκαλεί έντονο πόνο, κόκκινο μάτι, θολή όραση, φωτοστέφανα γύρω από φώτα και συστηματικά συμπτώματα (ναυτία, εμετός). Αποτελεί επείγουσα κατάσταση που χρειάζεται άμεση θεραπεία.
Άλλες ειδικές μορφές γλαυκώματος:
Γλαύκωμα φυσιολογικής πίεσης: Η πίεση των ματιών παραμένει σε φυσιολογικά επίπεδα, όμως παρά ταύτα παρατηρείται βλάβη στο οπτικό νεύρο και απώλεια οπτικών πεδίων – όπως ακριβώς σε κάθε άλλη μορφή γλαυκώματος.
Τραυματικό γλαύκωμα: Προκαλείται από σοβαρή κάκωση του ματιού. Ένα διατιτραίνον (διεισδυτικό) ή αμβλύ τραύμα μπορεί να βλάψει τη γωνία αποχέτευσης του υγρού ή να προκαλέσει δευτερογενείς αλλαγές (αιμορραγία, φλεγμονή, ουλές) που οδηγούν σε αύξηση της πίεσης.
Χρωστικό γλαύκωμα: Εμφανίζεται σε ορισμένους νεότερους ασθενείς όπου κοκκία χρωστικής από την ίριδα συσσωρεύονται στον διηθητικό ηθμό, φράζοντας σταδιακά τα κανάλια αποχέτευσης.
Νεοαγγειακό γλαύκωμα: Δευτεροπαθής σοβαρή μορφή όπου νέα παθολογικά αγγεία αναπτύσσονται στη ίριδα και στη γωνία, κλείνοντας τον ηθμό. Συμβαίνει συνήθως σε διαβητικούς ασθενείς ή μετά από κεντρική φλεβική απόφραξη αμφιβληστροειδούς. Η θεραπεία είναι δύσκολη και περιλαμβάνει ενδοϋαλοειδικές ενέσεις anti-VEGF.
Συγγενές γλαύκωμα: Σπάνια μορφή που εμφανίζεται στα βρέφη (συνήθως από τη γέννηση έως τον πρώτο χρόνο ζωής). Οφείλεται σε δυσγενεσία (δυσπλασία) του συστήματος αποχέτευσης του ματιού. Εκδηλώνεται με ειδική συμπτωματολογία στα μωρά και απαιτεί άμεση χειρουργική αντιμετώπιση.
-
Το γλαύκωμα είναι σε μεγάλο βαθμό κληρονομικό. Αν κάποιος έχει πρώτου βαθμού συγγενή (γονιό, αδελφό ή παιδί) που πάσχει από γλαύκωμα, τότε ο κίνδυνος να εμφανίσει κι εκείνος τη νόσο είναι έως και 10 φορές μεγαλύτερος σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό.
Γιατί είναι σημαντικό;
Επειδή το γλαύκωμα είναι ασυμπτωματικό στα αρχικά του στάδια, οι ασθενείς δεν το ανακαλύπτουν εύκολα. Ένα άτομο χωρίς συμπτώματα και χωρίς οικογενειακό ιστορικό θα αργήσει να εξεταστεί. Αν όμως υπάρχει ιστορικό στην οικογένεια, τότε πρέπει να γίνεται έλεγχος από νεαρή ηλικία (ακόμα και πριν τα 40), με OCT, οπτικά πεδία, πίεση και βυθοσκόπηση και να επαναλαμβάνεται σετακτική βάση (τουλάχιστον 1 φορά τον χρόνο).
Στο ιατρείο μου δίνω ιδιαίτερη έμφαση στον οικογενειακό έλεγχο. Πολλοί από τους ασθενείς που διαγνώστηκαν νωρίς, το οφείλουν στο ότι κάποιος στην οικογένεια τους είχε ήδη διαγνωστεί και τους έφερε εγκαίρως για εξέταση.
Τι είναι το γλαύκωμα;
Το γλαύκωμα είναι μια χρόνια, εξελικτική πάθηση του ματιού που βλάπτει το οπτικό νεύρο. Στα αρχικά στάδια δεν προκαλεί συμπτώματα, γι’ αυτό πολλοί ασθενείς δεν γνωρίζουν ότι πάσχουν. Χωρίς θεραπεία, μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη απώλεια όρασης.
Ποια είναι τα συμπτώματα του γλαυκώματος;
Στα πρώτα στάδια δεν υπάρχουν συμπτώματα. Η απώλεια όρασης ξεκινά από την περιφέρεια του οπτικού πεδίου και περνά απαρατήρητη μέχρι να προχωρήσει αρκετά. Όταν ο ασθενής αντιληφθεί ότι «δεν βλέπει καλά», το γλαύκωμα συνήθως έχει ήδη προχωρήσει σημαντικά.
-
Ναι. Το γλαύκωμα δεν δίνει καθόλου συμπτώματα, παρά μόνο στα τελικά στάδια. Πρόκειται για μια ύπουλη πάθηση που βλάπτει αργά και σιωπηλά το οπτικό νεύρο, χωρίς να προκαλεί πόνο ή εμφανή μείωση της όρασης.
Περιφερική απώλεια όρασης: Στην έναρξη της νόσου, η απώλεια όρασης αφορά μόνο την περιφέρεια του οπτικού πεδίου. Ο ασθενής δεν το αντιλαμβάνεται, διότι ο εγκέφαλος –σε συνεργασία με το υγιές μάτι– «καλύπτει» τα κενά. Έτσι, μολονότι η βλάβη έχει αρχίσει, το άτομο δεν συνειδητοποιεί ότι χάνει τμήματα του οπτικού του πεδίου.
Προοδευτική επιδείνωση: Καθώς το γλαύκωμα εξελίσσεται, οι τυφλές περιοχές (σκοτώματα) στην περιφερική όραση γίνονται όλο και περισσότερες και επεκτείνονται προς το κέντρο. Σε πιο προχωρημένα στάδια, ο ασθενής μπορεί να αρχίσει να παρατηρεί ότι:
δυσκολεύεται στο περπάτημα επειδή δεν βλέπει αντικείμενα στο πλάι του,
σκοντάφτει σε αντικείμενα που βρίσκονται εντός του περιφερικού του πεδίου,
έχει μειωμένη όραση σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού.
Η κεντρική όραση διατηρείται μέχρι αργά: Η οπτική οξύτητα – δηλαδή η ικανότητα να διαβάζουμε ή να αναγνωρίζουμε πρόσωπα – παραμένει φυσιολογική μέχρι τα τελικά στάδια. Όταν αρχίσει να επηρεάζεται και η οπτική οξύτητα, σημαίνει ότι σύντομα θα επέλθει και η πλήρης τύφλωση.
Η μόνη μορφή γλαυκώματος η οποία είναι συμπτωματική είναι το οξύ γλαύκωμα. Υπάρχει έντονος πόνος στα μάτια, θολή όραση, πονοκέφαλος, ναυτία ή εμφάνιση άλω (φωτεινών δακτυλίων) γύρω από τα φώτα.
Σημείωση: Η απώλεια όρασης που προκαλεί το γλαύκωμα είναι μη αναστρέψιμη. Επομένως, η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση πριν εμφανιστούν συμπτώματα είναι το σημαντικότερο όπλο για τη διατήρηση της όρασης.
-
Το γλαύκωμα είναι μια χρόνια και εξελικτική πάθηση του οπτικού νεύρου. Δεν υπάρχει οριστική θεραπεία, με την έννοια ότι δεν μπορούμε να επαναφέρουμε τις οπτικές ίνες που έχουν ήδη καταστραφεί, ούτε να «σβήσουμε» τη βλάβη από το οπτικό πεδίο.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν μπορούμε να σταματήσουμε την εξέλιξή του.
(Το γλαύκωμα μοιάζει με τον διαβήτη ή την υπέρταση: Όπως και ο σακχαρώδης διαβήτης ή η υψηλή αρτηριακή πίεση, έτσι και το γλαύκωμα δεν θεραπεύεται πλήρως αλλά ελέγχεται. Απαιτεί δια βίου παρακολούθηση και αυστηρή συμμόρφωση στη θεραπεία. )
Τι σημαίνει «έλεγχος» του γλαυκώματος;
Με μείωση της ενδοφθάλμιας πίεσης και σωστή παρακολούθηση, μπορούμε να πετύχουμε:
Σταθεροποίηση της βλάβης: οι αλλοιώσεις στο οπτικό νεύρο παραμένουν όπως έχουν, δεν επιδεινώνονται.
Καμία περαιτέρω απώλεια όρασης: τα οπτικά πεδία του ασθενούς παραμένουν σταθερά, δεν προστίθενται νέα σκοτώματα.
Πλήρη λειτουργικότητα εφ’ όρου ζωής: ο ασθενής διατηρεί αρκετή όραση για όλες τις καθημερινές του δραστηριότητες, χωρίς να φτάσει ποτέ σε επίπεδο νομικής τύφλωσης.
Αυτός είναι και ο ρεαλιστικός στόχος: όχι η ίαση, αλλά η διατήρηση της όρασης σε ασφαλές επίπεδο.
Το γλαύκωμα απαιτεί συστηματική και ισόβια παρακολούθηση. Ο ασθενής πρέπει να:
· παίρνει τα φάρμακά του καθημερινά,
· επαναλαμβάνει τα οπτικά πεδία και το OCT,
· παρακολουθεί την πίεση του ματιού,
Η αμέλεια ή η διακοπή της θεραπείας μπορεί να οδηγήσει σε προοδευτική και αθόρυβη απώλεια όρασης. Στο ιατρείο μου εφαρμόζω εξατομικευμένα πλάνα παρακολούθησης για κάθε ασθενή, αναλόγως την πίεση στόχο, το στάδιο του γλαυκώματος, την ηλικία, το προσδόκιμο επιβίωσής και άλλα. Με συνέπεια, τεχνολογία και συνεργασία, μπορούμε να κρατήσουμε την πάθηση απολύτως ελεγχόμενη.
-
Η απώλεια όρασης στο γλαύκωμα είναι, δυστυχώς, μη αναστρέψιμη. Αυτό συμβαίνει γιατί η νόσος καταστρέφει σταδιακά τις οπτικές ίνες του οπτικού νεύρου, οι οποίες δεν αναγεννώνται. Μόλις οι ίνες χαθούν, η λειτουργία τους δεν μπορεί να επανέλθει.
Γιατί δεν ανακτάται η όραση;
Το οπτικό νεύρο είναι ουσιαστικά ένας «νευρικός αγωγός» που μεταφέρει πληροφορίες από τον αμφιβληστροειδή στον εγκέφαλο. Όταν οι ίνες αυτού του νεύρου νεκρωθούν λόγω πίεσης ή ισχαιμίας, η οπτική πληροφορία δεν φτάνει ποτέ στον εγκέφαλο — και δεν υπάρχει τρόπος να αντικατασταθούν αυτές οι ίνες.
Σε αντίθεση με άλλες παθήσεις (όπως ο καταρράκτης), όπου η όραση μπορεί να επανέλθει πλήρως μετά από επέμβαση, στο γλαύκωμα αυτό δεν είναι δυνατόν.
Τι μπορούμε να κάνουμε;
Αν και δεν μπορούμε να αναστρέψουμε τη βλάβη, μπορούμε να προλάβουμε την επιδείνωσή της. Αυτό γίνεται με:
· μείωση της ενδοφθάλμιας πίεσης,
· τακτική παρακολούθηση με OCT και οπτικά πεδία,
· και εξατομικευμένη φαρμακευτική ή χειρουργική αντιμετώπιση όπου χρειάζεται.
Ο στόχος μας είναι να σταθεροποιήσουμε την κατάσταση, ώστε ο ασθενής να μην χάσει άλλο μέρος της όρασής του.
Η διάγνωση πρέπει να γίνει πριν χαθεί η όραση. Αν έχει ήδη ξεκινήσει κάποια βλάβη, διαμορφώνω προσωπικό θεραπευτικό πλάνο, ώστε να μην προχωρήσει άλλο. Το κλειδί είναι η σωστή παρακολούθηση με οπτικά πεδία και OCT και καθορισμό της πίεσης «στόχος», δηλαδή της ιδανικής πίεσης στην οποία δεν υπάρχει επιδεινούμενη φθορά του οπτικού νεύρου.
FAQs
Ποια είναι η φυσιολογική πίεση του ματιού;
Η φυσιολογική πίεση είναι 15-16 mmHg με εύρος από 10-21 mmHg. Αυτή όμως είναι μια παλιά αντίληψη. Φυσιολογική είναι η πίεση η οποία δεν προκαλεί περαιτέρω φθορά στο οπτικό νεύρο.
Υπάρχουν άνθρωποι με πίεση 12 mmHg οι οποίοι έχουν γλαύκωμα και άνθρωποι με πίεση 21 mmHg οι οποίοι δεν έχουν γλαύκωμα.
*Κατευθυντήριες γραμμές του EGS (European glaucoma society)
Πόσο πρέπει να ρίξω την πίεση στο γλαύκωμα για να μην έχω πρόβλημα ;
FAQs
-
Η διάγνωση του γλαυκώματος δεν βασίζεται σε μία μόνο εξέταση. Απαιτεί συνδυασμό διαφορετικών παραμέτρων, οι οποίες αξιολογούν τόσο τη μορφολογία όσο και τη λειτουργία του οπτικού νεύρου. Οι σωστά ενημερωμένοι ασθενείς δεν ρωτάνε γιατρέ ποια είναι η πίεση μου, αλλά πως είναι το οπτικό μου νεύρο.
Για τη διάγνωση και παρακολούθηση του γλαυκώματος κάνουμε τις εξής εξετάσεις:
1. Μέτρηση της ενδοφθάλμιας πίεσης
Πραγματοποιείται με τονόμετρα (συνήθως Goldmann) και μας δίνει την τιμή της πίεσης μέσα στο μάτι. Τιμές άνω των 21 mmHg θεωρούνται ύποπτες, αλλά δεν είναι από μόνες τους διαγνωστικές για γλαύκωμα.
2. Βυθοσκόπηση και εκτίμηση του οπτικού νεύρου
Με ειδικούς φακούς παρατηρούμε την κεφαλή του οπτικού νεύρου. Χαρακτηριστικά γλαυκωματικά σημεία είναι η αύξηση της κοίλανσης (cup), η ασυμμετρία ανάμεσα στα δύο μάτια, η λέπτυνση του rim και οι φλογοειδείς αιμορραγίες.
3. Οπτικά πεδία
Είναι η εξέταση που αξιολογεί τη λειτουργία του οπτικού νεύρου, μετρώντας την ευαισθησία της περιφερικής όρασης. Απαραίτητη για τη διάγνωση και την παρακολούθηση της εξέλιξης. Χωρίς οπτικά πεδία, δεν μπορούμε να γνωρίζουμε αν το γλαύκωμα προχωρά ή παραμένει σταθερό.
4. OCT – Οπτική Τομογραφία Συνοχής
Πρόκειται για απεικονιστική εξέταση υψηλής ακρίβειας που μετρά το πάχος των νευρικών ινών και αποκαλύπτει πρόωρες βλάβες πριν φανούν στα οπτικά πεδία.
5. Γωνιοσκοπία
Με ειδικά πρίσματα αξιολογούμε τη γωνία αποχέτευσης του υδατοειδούς υγρού — δηλαδή αν το γλαύκωμα είναι ανοιχτής ή κλειστής γωνίας ή αν υπάρχουν σημεία δευτεροπαθούς αιτιολογίας.
Στο ιατρείο μου πραγματοποιείται πλήρης έλεγχος γλαυκώματος με τις πιο σύγχρονες τεχνικές. Ο συνδυασμός OCT, οπτικών πεδίων, πίεσης και βυθοσκόπησης είναι αυτός που επιτρέπει τη σωστή διάγνωση, ενώ η τακτική επανάληψή τους μας δείχνει αν η πάθηση παραμένει σταθερή ή εξελίσσεται. Η απλή μέτρηση της πιέσεως δημιουργεί μια ασφάλεια η οποία δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
-
Τα οπτικά πεδία είναι μια ειδική εξέταση που μας δείχνει τι βλέπει πραγματικά ο ασθενής γύρω από το κεντρικό σημείο της όρασής του. Με άλλα λόγια, αξιολογούν τη λειτουργική κατάσταση του οπτικού νεύρου και καταγράφουν αν υπάρχει απώλεια περιφερικής όρασης, που είναι και το πρώτο σύμπτωμα στο γλαύκωμα.
Πώς γίνεται η εξέταση;
Ο ασθενής κάθεται μπροστά σε ένα μηχάνημα που λέγεται οπτικό πεδίο. Κοιτάζει ένα σταθερό φωτεινό σημείο και πατάει ένα κουμπί κάθε φορά που αντιλαμβάνεται φως σε διάφορες περιοχές του χώρου γύρω του. Η συσκευή καταγράφει ποια σημεία εντοπίζει και ποια όχι, δημιουργώντας έναν «χάρτη» του οπτικού του πεδίου.
Αυτός ο χάρτης αποκαλύπτει: τοξοειδή σκοτώματα (χαρακτηριστικά του γλαυκώματος) - ρινική απώλεια όρασης - γενικευμένη ελάττωση ευαισθησίας.
Γιατί είναι σημαντικά στο γλαύκωμα;
Στο γλαύκωμα, η βλάβη αρχίζει σιωπηλά, καταστρέφοντας σταδιακά τις οπτικές ίνες. Η περιφερική όραση επηρεάζεται πρώτη, αλλά ο ασθενής συνήθως δεν το καταλαβαίνει μέχρι να χαθεί και μέρος της κεντρικής όρασης.
Τα οπτικά πεδία μάς επιτρέπουν να:
· εντοπίσουμε λειτουργική βλάβη στο οπτικό νεύρο,
· εκτιμήσουμε αν το γλαύκωμα είναι σταθερό ή εξελίσσεται,
· καθορίσουμε αν η θεραπεία είναι αποτελεσματική.
Είναι ο μόνος τρόπος για να καταλάβουμε πώς "βλέπει" ο ασθενής στην πράξη — γιατί το OCT δείχνει τη δομή, ενώ τα οπτικά πεδία δείχνουν τη λειτουργία. Χωρίς επαναλαμβανόμενα οπτικά πεδία, δεν μπορούμε να γνωρίζουμε αν το γλαύκωμα ελέγχεται. Είναι ο "χάρακας" μας για να μετράμε την πραγματική επίδραση της πίεσης στο οπτικό νεύρο.
Στο ιατρείο μου πραγματοποιώ σύγχρονη αυτοματοποιημένη εξέταση οπτικών πεδίων, με οπτικά πεδία Humphrey, το gold standard παγκοσμίως για τη διάγνωση και παρακολούθηση του γλαυκώματος.
-
Το OCT (Optical Coherence Tomography – Οπτική Τομογραφία Συνοχής) είναι μία από τις σημαντικότερες εξετάσεις στη διάγνωση και παρακολούθηση του γλαυκώματος. Πρόκειται για μη επεμβατική τεχνολογία που προσφέρει υψηλής ευκρίνειας απεικόνιση του αμφιβληστροειδούς και του οπτικού νεύρου, σε τομές μικρομετρικής ανάλυσης.
Πώς βοηθά το OCT στο γλαύκωμα;
Στο γλαύκωμα, η ζημιά ξεκινά από τις νευρικές ίνες του αμφιβληστροειδούς (RNFL – Retinal Nerve Fiber Layer), οι οποίες σταδιακά ατροφούν. Το OCT έχει τη δυνατότητα να:
· μετρά το πάχος αυτών των ινών,
· εντοπίζει πρόωρες αλλοιώσεις,
· παρακολουθεί την πορεία της νόσου με ακρίβεια,
· και να δείχνει αν η θεραπεία είναι αποτελεσματική ή χρειάζεται αλλαγή.
Γιατί είναι τόσο σημαντικό;
Πολλές φορές, η βλάβη του οπτικού νεύρου από γλαύκωμα ξεκινά πριν εμφανιστούν αλλοιώσεις στα οπτικά πεδία. Το OCT μπορεί να εντοπίσει αυτές τις πρώιμες δομικές βλάβες, επιτρέποντας στον οφθαλμίατρο να ξεκινήσει θεραπεία πριν χαθεί λειτουργική όραση.
Επιπλέον, σε ασθενείς που ήδη πάσχουν από γλαύκωμα, το OCT μας επιτρέπει να συγκρίνουμε παλιές με νέες μετρήσεις και να δούμε αν υπάρχει πρόοδος ή σταθερότητα.
-
Πολλοί άνθρωποι συγχέουν την υψηλή πίεση των ματιών (οφθαλμική υπερτονία) με το γλαύκωμα, θεωρώντας ότι είναι το ίδιο. Στην πραγματικότητα, η κατάσταση είναι πιο πολύπλοκη:
Οφθαλμική υπερτονία: Όταν η ενδοφθάλμια πίεση είναι σταθερά πάνω από το φυσιολογικό (πάνω από ~21 mmHg) αλλά δεν υπάρχουν ενδείξεις βλάβης στο οπτικό νεύρο ή απώλειας στα οπτικά πεδία, τότε μιλάμε για απλή υψηλή πίεση χωρίς γλαύκωμα. Αυτά τα άτομα θεωρούνται “ύποπτα” και χρειάζονται τακτική παρακολούθηση, αλλά δεν έχουν ακόμα γλαύκωμα. Πολλοί μπορεί να μην χρειαστούν ποτέ θεραπεία αν η πίεση τους παραμείνει σε ασφαλή επίπεδα και δεν εμφανιστούν βλάβες.
Γλαύκωμα: Διαγιγνώσκεται όταν υπάρχει δομική ή/και λειτουργική βλάβη στο οπτικό νεύρο (αλλοιώσεις στη θηλή ή σκοτώματα στα πεδία), ανεξαρτήτως της τιμής της πίεσης. Δηλαδή, ακόμα και φυσιολογική πίεση να έχει κάποιος, αν έχει τα χαρακτηριστικά σημάδια βλάβης, τότε έχει γλαύκωμα. Στις περισσότερες περιπτώσεις βέβαια, το γλαύκωμα συνοδεύεται από αυξημένη πίεση.
Εν ολίγοις: Στην υπερτονία υπάρχει μόνο υψηλή πίεση χωρίς βλάβες – ο ασθενής παρακολουθείται προληπτικά. Στο γλαύκωμα υπάρχουν βλάβες στο νεύρο ή στα πεδία, ανεξαρτήτως πίεσης – ο ασθενής χρειάζεται θεραπεία. Η διάγνωση του γλαυκώματος δεν γίνεται μόνο με την πίεση, αλλά με τον συνδυασμό παραμέτρων: OCT, οπτικά πεδία, βυθοσκόπηση και ιστορικό. Η πίεση είναι απλώς ένας κρίκος στην αλυσίδα.
Σημείωση: Στο ιατρείο μας βλέπουμε συχνά ασθενείς ανήσυχους επειδή «βρέθηκε ότι έχουν πίεση στο μάτι». Το πρώτο βήμα είναι να εξακριβώσουμε αν υπάρχει πραγματική βλάβη του οπτικού νεύρου ή πρόκειται για μεμονωμένη υπερτονία. Και το πιο σημαντικό: να διακρίνουμε αν χρειάζεται θεραπεία. Πολλές φορές, ένας ασθενής με πίεση 20–22 mmHg μπορεί αρχικά να παρακολουθείται χωρίς φάρμακα, αν δεν υπάρχει καμία ένδειξη γλαυκώματος – ενώ αντίθετα, ένας ασθενής με πίεση 18 mmHg αλλά γλαυκωματικές αλλοιώσεις θα πρέπει να θεραπευτεί.
Πώς γίνεται η διάγνωση του γλαυκώματος;
Η διάγνωση απαιτεί συνδυασμό εξετάσεων:
μέτρηση της ενδοφθάλμιας πίεσης
βυθοσκόπηση (έλεγχο του οπτικού νεύρου)
εξέταση οπτικών πεδίων
απεικόνιση του οπτικού νεύρου με OCT
Καμία μεμονωμένη εξέταση δεν αρκεί – όλες μαζί δίνουν την πλήρη εικόνα.
Ποια είναι η θεραπεία του γλαυκώματος;
Φαρμακευτικές σταγόνες
Ο πιο απλός τρόπος για να μειωθεί η ενδοφθάλμια πίεση. Σημαντική η συμμόρφωση του ασθενούς, διότι είναι θεραπεία εφ΄όρου ζωής.
Laser SLT
Ένα ειδικό laser στοχεύει στο σύστημα παροχέτευσης του ματιού, βελτιώνοντας την αποχέτευση του υδατοειδούς υγρού και μειώνοντας την ενδοφθάλμια πίεση, ρίχνοντας έτσι την πίεση του ματιού.
Χειρουργική επέμβαση
Η επέμβαση γλαυκώματος ονομάζεται τραμπελουλεκτομή και γίνεται με ή χωρίς τη χρήση βαλβίδων. Είναι η τελευταία επιλογή αν η ενδοφθάλμια πίεση δεν ελέγχεται επαρκώς.
Όλες οι παραπάνω θεραπείες στοχεύουν στη μείωση της ενδοφθάλμιας πίεσης ώστε να επιβραδυνθεί ή να σταματήσει η βλάβη στο οπτικό νεύρο.
Η απλή μέτρηση της πιέσεως στο γλαύκωμα δεν είναι πρόληψη. Πρόληψη είναι ο οφθαλμολογικός έλεγχος με πλήρη έλεγχο του οπτικού νεύρου.