Ξηροφθαλμία: Συμπτώματα, Διάγνωση & Θεραπεία. Σχέση με Laser Μυωπίας και Καταρράκτη
Η ξηροφθαλμία δεν είναι απλώς μια πρόσκαιρη ενόχληση - μπορεί να υπονομεύσει την όρασή σας και να μειώσει την επιτυχία επεμβάσεων όπως το laser μυωπίας ή το χειρουργείο καταρράκτη. Στον οδηγό αυτό θα δούμε τι είναι το σύνδρομο ξηροφθαλμίας, ποια συμπτώματα προκαλεί και πώς αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά.
Τι είναι η ξηροφθαλμία;
Η ξηροφθαλμία είναι μια χρόνια πάθηση της οφθαλμικής επιφάνειας που δεν οφείλεται μόνο στην «έλλειψη δακρύων». Πρόκειται για αστάθεια του δακρυϊκού φιλμ, που οδηγεί σε ερεθισμό, φλεγμονή και μειωμένη ποιότητα όρασης. Τα μάτια στεγνώνουν, γίνονται πιο ευαίσθητα και η καθημερινότητα δυσκολεύει.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση γίνεται με εξειδικευμένες εξετάσεις: μέτρηση χρόνου διάσπασης του δακρυϊκού φιλμ (BUT), τεστ Schirmer, χρώσεις με φλουορεσκεΐνη, και αξιολόγηση μεϊβομιανών αδένων. Πλήρης έλεγχος της οφθαλμικής επιφάνειας είναι απαραίτητος πριν από επεμβάσεις laser μυωπίας ή καταρράκτη.
Dr. Μανώλης Γκόγκος
“Τα μάτια μας και ο βολβός είναι δύο επιφάνειες που είναι σε επαφή μεταξύ τους. Ανοιγοκλείνουμε τα μάτια μας περίπου 15-20 φορές το λεπτό. Αυτό ισοδυναμεί με 15.000 βλεφαρισμούς σε μια μέρα. Αν η λίπανση δεν είναι καλή τότε ξεκινάνε τα προβλήματα ”
Dr. Μανώλης Γκόγκος
“Τα μάτια μας και ο βολβός είναι δύο επιφάνειες που είναι σε επαφή μεταξύ τους. Ανοιγοκλείνουμε τα μάτια μας περίπου 15-20 φορές το λεπτό. Αυτό ισοδυναμεί με 15.000 βλεφαρισμούς σε μια μέρα. Αν η λίπανση δεν είναι καλή τότε ξεκινάνε τα προβλήματα ”
Συμπτώματα & Διάγνωση
Τα πιο συχνά συμπτώματα είναι κάψιμο, τσούξιμο, αίσθηση άμμου ή ξένου σώματος, δακρύρροια και θολή όραση που βελτιώνεται με το βλεφαρισμό. Συχνά υπάρχει κούραση στα μάτια μετά από οθόνες και φωτοευαισθησία. Δεν είναι πάντα ανάλογη η ένταση των συμπτωμάτων με τα ευρήματα - γι’ αυτό η σωστή διάγνωση είναι κρίσιμη.
Θεραπεία & Τεχνητά δάκρυα
Η θεραπεία είναι εξατομικευμένη και δεν περιορίζεται σε τεχνητά δάκρυα. Περιλαμβάνει καθαρισμό βλεφάρων, θερμοθεραπείες ειδικά μηχανήματα, λιπιδικά δάκρυα, φαρμακευτική αγωγή (κυκλοσπορίνη, IPL, plugs) και πολλά άλλα. Στο δικό μου αλγόριθμο, η θεραπεία ξεκινάει απο. τη βάση των δακρύων και πάει προς την κορυφή.
Γιατί δεν με βοηθούν τα τεχνητά δάκρυα;
Τα δάκρυα μας αποτελούνται από τρείς δακρυϊκές στοιβάδες. Μια βλεννώδη στοιβάδα σε επαφή με τα μάτια μας που αιχμαλωτίζει τα δάκρυα, μια υδαρή στοιβάδα που είναι ο κύριος όγκος των δακρύων και ένα λιπιδικό φιλμ που εμποδίζει τα δάκρυα από το να εξατμιστούν.
Αναλόγως ποια στοιβάδα πάσχει δίνουμε και τα κατάλληλα δάκρυα. Αν το πρόβλημα βρίσκεται στη βλεννώδη στοιβάδα, ένα απλό υδαρές δάκρυ θα ξεπλένεται, ο ασθενής θα συνεχίζει να το βάζει και δεν θα κάνει τίποτα.
Τα τεχνητά δάκρυα ανακουφίζουν προσωρινά, αλλά δεν αρκούν για όλους τους τύπους ξηροφθαλμίας. Δεν είναι όλα τα δάκρυα ίδια και δεν είναι η θεραπεία της ξηροφθαλμίας ίδια για όλους.
Τι πρέπει να ξέρω για να αγοράσω τα κατάλληλα δάκρυα;
Τα τεχνητά δάκρυα ανακουφίζουν προσωρινά, αλλά δεν αρκούν για όλους τους τύπους ξηροφθαλμίας. Δεν είναι όλα τα δάκρυα ίδια και δεν είναι η θεραπεία της ξηροφθαλμίας ίδια για όλους.
Ξηροφθαλμία & laser μυωπίας
Η ξηροφθαλμία είναι το συχνότερο πρόβλημα που βλέπουμε μετά από laser μυωπίας, LASIK ή PRK. Ακόμη και μάτια χωρίς πρόβλημα μπορεί να στεγνώνουν περισσότερο για λίγους μήνες. Αν υπάρχει ήδη ξηροφθαλμία, τα συμπτώματα γίνονται πιο έντονα και παρατεταμένα.
-
Το LASIK και το PRK γίνονται στον κερατοειδή, όπου βρίσκονται νεύρα που συμμετέχουν στη ρύθμιση της δακρύρροιας. Η επέμβαση στον κερατοειδή, επηρεάζει προσωρινά τη νεύρωση, γι’ αυτό η ξηρότητα τους πρώτους μήνες είναι αναμενόμενη. Συνήθως υποχωρεί, αλλά όσο πιο «ήρεμη» και σταθερή είναι η οφθαλμική επιφάνεια πριν το χειρουργείο, τόσο πιο ομαλή και γρήγορη είναι η ανάρρωση μετά.
-
Πριν προχωρήσουμε σε LASIK ή PRK, μετράω και χαρτογραφώ προσεκτικά το δακρυϊκό φιλμ. Αν βρω σημάδια ξηροφθαλμίας, ξεκινώ θεραπεία: τεχνητά δάκρυα χωρίς συντηρητικά, φαρμακευτική αγωγή για τη φλεγμονή (π.χ. κυκλοσπορίνη), αντιμετώπιση βλεφαρίτιδας ή μεϊβομιανών αδένων. Μόνο όταν η επιφάνεια του ματιού είναι σταθερή, προχωρώ με ασφάλεια στο laser.
-
Τσούξιμο ή αίσθηση «άμμου», θολή και ασταθής όραση , δακρύρροια (αντισταθμιστική), και φωτοευαισθησία την ημέρα του χειρουργείου .
Τα συμπτώματα υποχωρούν τις επόμενες ημέρεςε και ήδη την επόμενη ημέρα μπορείτε να κυκλοφορήσετε ή να οδηγείσετε χωρίς γυαλιά. Η εμμένουσα ενόχληση από την ξηροφθαλμία είναι σπάνια, αφορά ανθρώπους που δεν έκαναν έλεγχο της πρόσθιας οφθαλμικής επειφάνειας πριν το laser και είναι διαχειρίσιμη με τη σωστή αγωγή.
Πως αντιμετωπίζω εγώ την ξηροφθαλμία
- Αναγνωρίζω το υπεύθυνο στρώμα το οποίο πάσχει (βλεννώδες, υδαρές ή λιπιδικό)
- Επιλέγω τη σωστό σκεύασμα δακρύων για αυτό το στρώμα
- Διαχείριζομαι τις υποκείμενες φλεγμονές που συχνά παραγνωρίζονται.
- Τροποποιώ όλους τους εξωτερικούς παραγόντες που οδηγούν στην ξηροφθαλμία
*Τα τεχνητά δάκρυα είναι πολύτιμα, αλλά δεν είναι «μία λύση για όλους». Αν δεν σας βοηθούν, σημαίνει ότι δεν αντιμετωπίζεται το πραγματικό πρόβλημα. Με σωστή διάγνωση και εξατομικευμένη αγωγή, τα μάτια σταθεροποιούνται και η ξηροφθαλμία μπαίνει υπό έλεγχο.
Τι σημαίνει αυτό πρακτικά
Η ανατομία των δακρύων
-
Βλεννώδης στοιβάδα
Mucin layer
Oμαλοποιεί τις ανωμαλίες του κερατοειδούς και του επιπεφυκότa και αιχμαλωτίζει την υδαρή στοιβάδα. Είναι η βάση των δακρών.
-
Υδαρής στοιβάδα
Aqueous layer
Μεταφέρει ένζυμα και πρωτεΐνες - ξεπλένει ξένα σώματα - μεταφέρει οξυγόνο - εχει αντιμικροβιακή δράση.
-
Λιπιδικό φιλμ
Lipid layer
Αποτρέπει την εξάτμιση - ενισχύει την επιφανειακή τάση του δακρυικού φιλμ - λιπαίνει το βλεφαρικό χείλος - ομογενοποιεί το δακρυικό φιλμ.
FAQs
Προκαλούν οι φακοί επαφής ξηροφθαλμία;
Ναι, η καθημερινή μακροχρόνια χρήση φακών επαφής προκαλούν ξηροφθαλμία. Ο χρήστης φακών επαφής δεν αντέχει πλέον να τους φορά όλη μέρα και αυτός είναι και ο συχνότερος λόγος για τον οποίο κάνουμε laser μυωπίας, για τη δυσανεξία στους φακούς επαφής.
-
Οι φακοί επαφής επηρεάζουντην επιφάνεια του οφθαλμού:
Αποσταθεροποιούν τη δακρυϊκή στιβάδα (tear film), ιδίως σε evaporative DED
Αυξάνουν την εξάτμιση και μειώνουν την οξυγόνωση του κερατοειδούς
Μπορεί να προκαλέσουν επιφανειακές αλλοιώσεις (punctate staining)
Τα υγρά συντήρησης με συντηρητικά ερεθίζουν την οφθαλμική επιφάνεια
Οι μαλακοί φακοί μπορεί να παρεμβαίνουν στη λειτουργία των μεϊβομιανών αδένων
Συνιστάται αποφυγή φακών επαφής σε σοβαρή ξηροφθαλμία (OSDI > 33) ή με έντονη επιθηλιακή βλάβη • σε νευροτροφική κερατοπάθεια ή ιστορικό υποτροπιάζουσων κερατίτιδων •σε σοβαρή MGD χωρίς θεραπεία.
Συστήνεται η προτίμηση σε ημερήσιους φακούς σιλικόνης-υδρογέλης χωρίς συντηρητικά • ο περιορισμός της διάρκειας χρήσης (<6 ώρες) • η συστηματική χρήση τεχνητών δακρύων (χωρίς συντηρητικά) & η επανεκτίμηση της οφθαλμικής επιφάνειας κάθε 3–6 μήνες.
Ξηροφθαλμία & χρήση οθονών και κινητών
Η ψηφιακή κόπωση των ματιών - digital eye strain - είναι σήμερα μία από τις πιο συχνές αιτίες ξηροφθαλμίας λόγω αυξημένης εξάτμισης των δακρύων (evaporative DED), κυρίως σε νέους και επαγγελματίες που εργάζονται πολλές ώρες σε υπολογιστή.
-
Μειωμένο blink rate:
Φυσιολογικά ανοιγοκλείνουμε τα μάτια ~15–20 φορές/λεπτό. Όταν κοιτάμε σε οθόνες, αυτό πέφτει σε 5–6 φορές/λεπτό ή και λιγότερο. Αυτό σημαίνει ότι δεν ανανεώνεται το δακρυϊκό φιλμ και αυξάνεται η εξάτμιση των δακρύων.
Ατελές βλεφαρισμός
Το ανοιγοκλείσιμο των βλεφάρων δεν είναι πλήρες και δεν ενεργοποιούνται σωστά οι μεϊβομιανοί αδένες. Η λιπιδική στιβάδα παραμένει ελλιπής και τα δάκρυα εξατμίζονται.
Συνεχής εστίαση σε κοντινή απόσταση
Αυξάνει τη δραστηριότητα του βλεφαροσπασμού και προκαλεί κόπωση. Σε ασθενείς με υποκείμενη ξηροφθαλμία, οδηγεί σε επιδείνωση των συμπτωμάτων
Οθόνες που επιβαρύνουν:
Κινητά (smartphones): λόγω μικρής απόστασης και φωτεινότητας • Υπολογιστές - λόγω συνεχούς χρήσης στην εργασία • Tablet / e-readers - λόγω της τάσης για "ακίνητο βλέμμα"
Τι παραπονιούνται οι ασθενείς:
Καύσος, τσούξιμο, αίσθημα “σφιξίματος”. “Θολώνει η όρασή μου στην οθόνη και καθαρίζει όταν ανοιγοκλείσω τα μάτια“. Τα μάτια μου κουράζονται μετά από 1 ώρα υπολογιστή”
Το λεγόμενο Computer Vision Syndrome είναι μια μορφή evaporative DED λόγω κακής ποιότητας δακρυϊκής στιβάδας από μειωμένο blink.
Προτεινόμενες πρακτικές:
· Κανόνας 20–20–20: κάθε 20 λεπτά, κοιτάμε μακριά για 20 δευτερόλεπτα, σε απόσταση 20 ποδιών (~6 μέτρα)
· Συχνότερο blinking - υπενθύμιση με αυτοκόλλητο στην οθόνη - BLINK
· Τεχνητά δάκρυα (χωρίς συντηρητικά) πριν την εργασία
· Έλεγχος για MGD και εξατομικευμένη αγωγή αν υπάρχει ήδη δυσλειτουργία των μειβομιανών αδένων (MGD).
Ξηροφθαλμία & χειρουργική καταρράκτη
Η εγχείρηση καταρράκτη, με τοποθέτηση προηγμένων ενδοφακών (premium) EDOF και πολυεστιακών, είναι ένα απαιτητικό χειρουργείο. Αυτό σημαίνει πως η παραμικρή αστάθεια στην πρόσθια οφθαλμική επιφάνεια μπορεί να οδηγήσει σε ανεπιθύμητο αποτέλεσμα και η ξηροφθαλμία μπορεί να ακυρώσει το αποτέλεσμα της επάμβασης
-
Η ξηροφθαλμία είναι συχνό και συνήθως παροδικό εύρημα μετά από χειρουργείο καταρράκτη. Προκαλείται από μικρές τομές στον κερατοειδή που μειώνουν προσωρινά την αισθητικότητα, τη χρήση μετεγχειρητικών κολλυρίων που ερεθίζουν το επιθήλιο και την προϋπάρχουσα ξηρότητα που συχνά επιδεινώνεται μετά την επέμβαση. Το περιβάλλον (όπως ο ξηρός αέρας ή το air-condition) και η χρήση οθονών, συμβάλλει επίσης.
Τυπικά συμπτώματα: κάψιμο/τσούξιμο, αίσθηση «άμμου», δακρύρροια, θολή ή διακυμαινόμενη όραση που βελτιώνεται με το βλεφάρισμα, φωτοευαισθησία.
Διαβάστε περιισότερα για τη στενή σχέση καταρράκτη & ξηροφθαλμίας.
-
Η ξηροφθαλμία είναι ένας από τους πιο συχνούς, αλλά συχνά υποτιμημένους, λόγους που μπορεί να μειώσουν την απόδοση των premium ενδοφακών (trifocal, EDOF, toric).
Ακόμη και ένα ελαφρά ασταθές δακρυϊκό φιλμ μπορεί να αλλοιώσει την ποιότητα της εικόνας, προκαλώντας θάμβος, διακυμάνσεις όρασης, halos ή glare μετά την επέμβαση καταρράκτη.
Σε εμάς η διάγνωση και αποκατάσταση της ξηροφθαλμίας γίνεται πριν την επιλογή ενδοφακού, ώστε η όραση να είναι σταθερή, καθαρή και αντάξια της τεχνολογίας των premium φακών. Να το πω διαφορετικά, αν έχετε ξηροφθαλμία και δεν είναι ελεγχόμενη τότε δεν θα σας προτείνω ποτέ πολυεστιακό ενδοφακό.
-
Σε κάθε ασθενή που προχωρά σε καταρράκτη ή χειρουργείο πρεσβυωπίας με φακό, κάνω δομημένο έλεγχο οφθαλμικής επιφάνειας και, αν υπάρχει ξηρότητα, εφαρμόζω εξατομικευμένο πρωτόκολλο μέχρι να σταθεροποιηθεί. Μπορεί να χρειαστούν έως και μερικοί μήνες για να είναι τα μάτια σας κατάλληλα για το χειρουργείο.
Γιατί είναι σημαντικό: αν δεν θεραπευτεί σωστά πριν την επέμβαση, η ξηροφθαλμία δημιουργεί αστάθεια στις μετρήσεις και επομένως κακό υπολογισμό του ενδοφακούκαι κακό μετεγχειρητικό αποτέλεσμα. Στην περίπτωση των premium ενδοφακών, η κακή οφθαλμική επιφάνεια λόγω ξηροφθαλμίας είναι μια σοβαρή αντένδειξη. Ως premium χειρουργοί οφείλουμε να είμαστε γνώστεις της οφθαλμικής επιφάνειας. Η χειρουργική ακρίβεια και το αποτέλεσμα της εξαρτόνται άμεσα από την ποιότητα της πρόσθιας επιφάνειας.
Δυλειτουργία Μειβομιανών (MGD) & Ξηροφθαλμία
Μετά την ηλικία των 60 ετών η δυλειτουργία των μειβομιανών αδένων είναι ο κανόνας, όχι η εξαίρεση, ιδίως στους χρήστες υπολογιστή. Αυτό σημαίνει ότι πριν κάνουμε οποιοδήποτε laser μυωπίας ή πριν διαλέξουμε πολυεστιακό φακό θα πρέπει να έχουμε πρώτα σταθεροποιήσει τη δακρυϊκή στοιβάδα.
Ποσοστό δυσλειτουργίας μειβομιανών αδένων (MGD) σε άτομα ηλικίας άνω των 60 ετών.
-
Η δυσλειτουργία των μειβομιανών αδένων (Meibomian Gland Dysfunction – MGD) είναι μία από τις συχνότερες και πιο υποτιμημένες αιτίες ξηροφθαλμίας. Πρόκειται για μια χρόνια διαταραχή των αδένων των βλεφάρων, οι οποίοι παράγουν το λιπιδικό (λιπαρό) στρώμα του δακρυικού φιλμ.
Οι μειβομιανοί αδένες βρίσκονται κατά μήκος των άνω και κάτω βλεφάρων και έχουν ως ρόλο να εκκρίνουν λιπίδια που εμποδίζουν την εξάτμιση των δακρύων. Όταν οι αδένες αυτοί φράζουν, υπολειτουργούν ή ατροφούν, το δακρυικό φιλμ γίνεται ασταθές και τα μάτια στεγνώνουν, ακόμη κι αν παράγονται φυσιολογικές ποσότητες δακρύων.
-
Η δυσλειτουργία των μεϊβομιανών αδένων είναι ένας από τους πιο συχνούς, αλλά συχνά υποτιμημένους, λόγους που μπορεί να μειώσουν την απόδοση των premium ενδοφακών (trifocal, EDOF, toric).
Ακόμη και ένα ελαφρά ασταθές δακρυϊκό φιλμ μπορεί να αλλοιώσει την ποιότητα της εικόνας, προκαλώντας θάμβος, διακυμάνσεις όρασης, halos ή glare μετά την επέμβαση καταρράκτη.
Σε εμάς η διάγνωση και αποκατάσταση της ξηροφθαλμίας γίνεται πριν την επιλογή ενδοφακού, ώστε η όραση να είναι σταθερή, καθαρή και αντάξια της τεχνολογίας των premium φακών. Να το πω διαφορετικά, αν έχετε ξηροφθαλμία και δεν είναι ελεγχόμενη τότε δεν θα σας προτείνω ποτέ πολυεστιακό ενδοφακό.
-
Η χρόνια δυλειτουργία των μειβιμιανών αδένων (MGD) γίνεται ολοένα και πιο συχνή στις μέρες - αφορά όλο και νεότερους ανθρώπους και η αιτία είναι η παρατεταμένη και καθημερινή χρήση υπολογιστή. Αν κάνετε οποιαδήποτε διαθλαστική επέμβαση ( laser μυωπίας ή πρεσβυωπίας ) και δεν δωθεί σημασία στη δακρυϊκή στοιβάδα, θα αποτύχετε.
Λανθασμένες μετρήσεις της συνταγής των γυαλιών σου.
Λανθασμένo input στο μηχάνημα laser.
Λανθασμένο αποτέλεσμα.
Η ξηροφθαλμία θα χειροτερέψει και το αποτέλεσμα θα είναι άκρως απογοητευτικό.
-
Σε κάθε ασθενή που προχωρά σε καταρράκτη ή χειρουργείο πρεσβυωπίας με φακό, κάνω δομημένο έλεγχο οφθαλμικής επιφάνειας και, αν υπάρχει ξηρότητα, εφαρμόζω εξατομικευμένο πρωτόκολλο μέχρι να σταθεροποιηθεί. Μπορεί να χρειαστούν έως και μερικοί μήνες για να είναι τα μάτια σας κατάλληλα για το χειρουργείο.
Γιατί είναι σημαντικό: αν δεν θεραπευτεί σωστά πριν την επέμβαση, η ξηροφθαλμία δημιουργεί αστάθεια στις μετρήσεις και επομένως κακό υπολογισμό του ενδοφακούκαι κακό μετεγχειρητικό αποτέλεσμα. Στην περίπτωση των premium ενδοφακών, η κακή οφθαλμική επιφάνεια λόγω ξηροφθαλμίας είναι μια σοβαρή αντένδειξη. Ως premium χειρουργοί οφείλουμε να είμαστε γνώστεις της οφθαλμικής επιφάνειας. Η χειρουργική ακρίβεια και το αποτέλεσμα της εξαρτόνται άμεσα από την ποιότητα της πρόσθιας επιφάνειας.
* Ο ασθενής έχει χρόνια ξηρότητα και αν βάλει πολυεστιακούς φακούς θα μείνει απογοητευμένος.
Δυσλειτουργία Μεϊβομιανών Αδένων (MGD): «χτυπά» πιο συχνά τους χρήστες υπολογιστών
FAQs
Γιατί είναι συχνότερη η ξηροφθαλμία στις γυναίκες Ξηροφθαλμία & εμμηνόπαυση
Η ξηροφθαλμία επηρεάζει δυσανάλογα τις γυναίκες, ιδιαίτερα μετά τα 40–45 έτη. Αυτό δεν είναι τυχαίο και οφείλεται σε ορμονικές, ανοσολογικές και ανατομικές διαφορές.
-
Οι κύριες αιτίες:
Μειωμένα ανδρογόνα & οιστρογόνα με την πάροδο της ηλικίας
Τα ανδρογόνα (ναι, και στις γυναίκες) είναι απαραίτητα για τη λειτουργία των μεϊβομιανών αδένων και τη σταθερότητα της δακρθυϊκής στοιβάδας. Η πτώση των οιστρογόνων και ανδρογόνων μετά την εμμηνόπαυση μειώνει την έκκριση λιπιδίων και δακρύων
Αυξημένη συχνότητα αυτοάνοσων νοσημάτων
Νόσος Sjögren, ρευματοειδής αρθρίτιδα, ερυθηματώδης λύκος εμφανίζονται κυρίως σε γυναίκες. Αυτά πλήττουν τους δακρυϊκούς αδένες, μειώνοντας την παραγωγή δακρύων
Καλλυντικά / μακιγιάζ / ντεμακιγιάζ
Μπορούν να προκαλέσουν αποφράξεις μεϊβομιανών, φλεγμονή βλεφάρων ή επιδείνωση της evaporative ξηροφθαλμίας
Προβλήματα θυρεοειδούς
Πολύ συχνά σε γυναίκες, επηρεάζουν και την οφθαλμική επιφάνεια
Συμπέρασμα:
Η ορμονική ισορροπία, η ανοσολογική ευαισθησία και οι εξωτερικές πρακτικές (π.χ. αισθητική παρέμβαση στα βλέφαρα) κάνουν τις γυναίκες πιο ευάλωτες στη χρόνια ξηροφθαλμία.
Ξηροφθαλμία και εμμηνόπαυση – γιατί και τι να κάνω;
Κατά την εμμηνόπαυση και την περιεμμηνοπαυσιακή περίοδο, οι γυναίκες εμφανίζουν αυξημένα ποσοστά ξηροφθαλμίας. Το φαινόμενο αποδίδεται κυρίως σε:
Ορμονικές μεταβολές: Μείωση των ανδρογόνων (DHEA, τεστοστερόνης) • Μείωση της προγεστερόνης, η οποία έχει προστατευτικό ρόλο στην ομοιοστασία της οφθαλμικής επιφάνειας • Αλλαγές στην ισορροπία οιστρογόνων-ανδρογόνων απαραίτητες ορμόνες για τη λειτουργία των μεϊβομιανών αδένων, που παράγουν το λιπιδικό στρώμα των δακρύων.
Υπάρχει σχέση ξηροφθαλμίας με αυτοάνοσα νοσήματα όπως το Sjögren;
Η ξηροφθαλμία αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό γνώρισμα πολλών αυτοάνοσων νοσημάτων, ιδιαίτερα του συνδρόμου Sjögren.
-
Πολλά αυτοάνοσα και συγκεκριμένα το συνδρόμο Sjögren, προσβάλλουν τους δακρυϊκούς αδένες.
Το σύνδρομο Sjögren προκαλεί:
Χρόνια φλεγμονή και διήθηση των δακρυϊκών αδένων από λεμφοκύτταρα και ανεπάρκεια παραγωγής δακρύων
Σοβαρή ADDE (aqueous deficient dry eye), συχνά με νευροτροφική συμμετοχή
Άλλα αυτοάνοσα που σχετίζονται με ξηροφθαλμία:
Ρευματοειδής αρθρίτιδα • Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (SLE) • Σκληρόδερμα •Πολυμυοσίτιδα
Τι πρέπει να κάνετε:
Συνεργασία με ρευματολόγο για διάγνωση/παρακολούθηση
Πλήρης έλεγχος της δακρυϊκής λειτουργίας (Schirmer, staining, TBUT)
Χρήση αυτόλογου ορού (PRP) και πλούσιων σε οσμωπροστατευτικά δακρύων
Ενίσχυση με αντιφλεγμονώδη κολλύρια (κυκλοσπορίνη).
Υποστήριξη με συμπληρώματα διατροφής (π.χ. ω-3 λιπαρά)
Demodex: η «κρυφή» παράμετρος στη βλεφαρίτιδα και δυσλειτουργία των μεϊβομιανών αδένων
Τα Demodex είναι μικροσκοπικά ακάρεα, δηλαδή ψείρες που κατοικούν φυσιολογικά στα θυλάκια των βλεφαρίδων και στους σμηγματογόνους / μεϊβομιανούς αδένες. 
Παρά το γεγονός ότι σε μικρούς αριθμούς μπορεί να είναι ασυμπτωματικά, η υπερανάπτυξη («infestation») των Demodex σχετίζεται με χρόνιες φλεγμονώδεις καταστάσεις των βλεφάρων - ιδίως με τη βλεφαρίτιδα και τη δυσλειτουργία των μεϊβομιανών αδένων (MGD).
Η υποψία demodex
- Πρωινή επικόλληση των βλεφάρων ή αίσθηση “άμμου” στα μάτια.
- Επαναλαμβανόμενη ή ανθεκτική βλεφαρίτιδα / MGD παρά τη θεραπεία.
- Λευκά λέπια (“cylindrical dandruff”) στη ρίζα των βλεφαρίδων.
- Συνεχής ανάγκη για τεχνητά δάκρυα ή λιπιδικά κολλύρια.
- Μειωμένη ανοχή σε φακούς επαφής, make-up ή οφθαλμικά φάρμακα.
- Συνοδά συμπτώματα: κάψιμο, ξηρότητα, τσούξιμο, φαγούρα, διακυμάνσεις όρασης.
Γιατί έχει σημασία
- Τα ακάρεα Demodex folliculorum / brevis φράζουν τα στόμια των μεϊβομιανών αδένων.
- Μειώνουν την παραγωγή και την ποιότητα των λιπιδίων του δακρυϊκού φίλμ
- Προκαλούν φλεγμονή και δυσλειτουργία των αδένων, μειώνοντας την παραγωγή λιπιδίων.
- Σε συνδυασμό με MGD, υποβαθμίζουν την ποιότητα του δακρυϊκού φιλμ.
- Η παρουσία τους συχνά υποεκτιμάται και καθυστερεί τη σωστή διάγνωση.
- Προεγχειρητικά μπορεί να επηρεάσουν αρνητικά το οπτικό αποτέλεσμα των επεμβάσεων.
Η θεραπεία
- Καθημερινή υγιεινή βλεφάρων με ειδικά καθαριστικά ή μαντιλάκια ή αφρούς tea tree oil.
- Θερμά επιθέματα και μασάζ βλεφάρων για αποδέσμευση των αδένων.
- Αντιφλεγμονώδη ή αντιβιοτικά τοπικά
- Θεραπείες όπως το IPL
Τι κάνει το Demodex - πως προκαλεί ξηροφθαλμία & πως αντιμετωπίζεται;
Dr. Μανώλης Γκόγκος
“Η αιτία της χρόνιας ξηροφθαλμίας βρίσκεται συχνά στα βλέφαρα. Αρκεί να τα κοιτάξουμε.”
Dr. Μανώλης Γκόγκος
“Η αιτία της χρόνιας ξηροφθαλμίας βρίσκεται συχνά στα βλέφαρα. Αρκεί να τα κοιτάξουμε.”
IPL & Rexon eye: οι σύγχρονες θεραπείες για τη δυλειτουργία των μειβομιανών αδένων (MGD) και την ξηροφθαλμία
Ανακαλύψτε πως οι θεραπείες IPL & Rexon-Eye βελτιώνουν τη λειτουγία των μειβομιανών αδένων και μειώνουν την ξηροφθαλμία. Στο Ιατρείο στην Αθήνα οι θεραπείες αυτές εφαρμόζονται εξατομικευμένα πριν απο την ένθεση πολυεστιακών φακών (premioum IOLs) για την αντιμετώπιση της πρεσβυωπίας.
-
Τι είναι:Το IPL (Intense Pulsed Light) είναι μια ανώδυνη θεραπεία με παλμικό φως, που εφαρμόζεται στην περιοχή των βλεφάρων.
Το φως θερμαίνει τους μεϊβομιανούς αδένες, βελτιώνοντας τη ροή των λιπιδίων (meibum) και μειώνοντας τη φλεγμονή.Έτσι αποκαθίσταται η σταθερότητα του δακρυϊκού φιλμ και μειώνονται τα συμπτώματα ξηροφθαλμίας και καψίματος.
Που χρησιμοποιείται: Ιδανικό για ασθενείς με χρόνια ξηροφθαλμία ή προετοιμασία πριν από premium ενδοφακούς.
Πόσες συνεδρίες χρειάζονται; Συνήθως χρειάζονται 4–6 συνεδρίες, ανάλογα με τη βαρύτητα της MGD και το είδος των αδένων. Κάθε συνεδρία διαρκεί περίπου 15–20 λεπτά και δεν απαιτεί αποθεραπεία.
Ποιο είναι το κόστος; Το κόστος εξαρτάται από τον αριθμό των συνεδριών και τον τύπο της θεραπείας. Συνήθως είναι 100 -150€ ανά συνεδρία.
Πόσο διαρκεί το αποτέλεσμα; Η βελτίωση στη λειτουργία των αδένων και στη σταθερότητα του δακρυϊκού φιλμ διαρκεί 6–12 μήνες.
Η τακτική συντήρηση (1 συνεδρία ανά εξάμηνο) και η καθημερινή υγιεινή βλεφάρων παρατείνουν σημαντικά τη διάρκεια του αποτελέσματος.
Τι διαφορά έχει απο το Rexon-Eye;
Το IPL είναι χρήσιμο όταν υπάρχει φλεγμονή και απόφραξη των μειβομιανών αδένων. To Rexon-Eye, ενεργοποιεί τον μεταβολισμό των αδένων - βελτιώνει τη δομή τους και δρώντας κυτταρικά.
Ο συνδυασμός των δύο έχει καλύτερα και πιο μακροχρόνια αποτελέσματα.
-
Τι είναι:Το Rexon-Eye είναι μια τεχνολογία ηλεκτρικής διέγερσης (Quantum Molecular Resonance) που εφαρμόζεται στα κλειστά βλέφαρα.
Με ήπια ηλεκτρικά πεδία, διεγείρει τον μεταβολισμό των κυττάρων και ενεργοποιεί τη λειτουργία των μεϊβομιανών αδένων. Αποτελεί εξαιρετική επιλογή για χρόνια ή υποτροπιάζουσα ξηροφθαλμία, καθώς βελτιώνει σταδιακά την ποιότητα και την ποσότητα των δακρύων.
Που χρησιμποιείται: Ιδανικό για ασθενείς με χρόνια ξηροφθαλμία, ιδιαίτερα όταν το επόμενο βήμα είναι το χειρουργείο με πολυεστιακούς ενδοφακούς για την αντιμετώπιση της πρεσβυωπίας.
Πόσες συνεδρίες χρειάζονται; Συνήθως χρειάζονται 4–6 συνεδρίες, ανάλογα την κλινική εικόνα. Κάθε συνεδρία διαρκεί περίπου 15 λεπτά και δεν απαιτεί αποθεραπεία.
Ποιο είναι το κόστος; Το κόστος συνήθως 100 -150€ και εξαρτάται από τον αριθμό των συνεδριών και τον τύπο της θεραπείας.
Πόσο διαρκεί το αποτέλεσμα; Η βελτίωση στη λειτουργία των αδένων και στη σταθερότητα του δακρυϊκού φιλμ διαρκεί 6–12 μήνες. Η τακτική συντήρηση (1 συνεδρία ανά εξάμηνο) και η καθημερινή υγιεινή βλεφάρων παρατείνουν σημαντικά τη διάρκεια του αποτελέσματος.
Τι διαφορά έχει απο το IPL;
To Rexon-Eye δρά κυτταρικά, ενεργοποιώντας τον μεταβολισμό των αδένων και βελτιώνοντας τη δομή τους. Το IPL στοχεύει κυρίως στη φλεγμονή και στην απόφραξη των μειβομιανών αδένων.
Ο συνδυασμός των δύο έχει καλύτερα και πιο μακροχρόνια αποτελέσματα
Που να απευθυνθώ για εξειδικευμένη αντιμετώπιση ξηροφθαλμίας στην Αθήνα;
Η δική μου προσέγγιση
Στο ιατρείο μου στην Αθήνα, αντιμετωπίζω την ξηροφθαλμία με δομημένη, ιατρική μεθοδολογία — όχι αποσπασματικά.
Ξεκινώ πάντα ως αρχή από τη βάση του δακρυϊκού φιλμ, εντοπίζοντας ποια στιβάδα πάσχει περισσότερο και τη σταθεροποιώ πριν προχωρήσω παρακάτω.
Στη συνέχεια, ενισχύω σταδιακά και τις υπόλοιπες στιβάδες, με στόχο μια λειτουργική και σταθερή οφθαλμική επιφάνεια.
Η θεραπεία δεν είναι στιγμιαία - εξελίσσεται σταδιακά και με συνέπεια, γιατί η ξηροφθαλμία δεν διορθώνεται με «γρήγορες λύσεις».
Είναι σαν να χτίζεις μια πολυκατοικία: πρώτα τα θεμέλια και μετά το ρετιρέ.
Η ξηροφθαλμία δεν είναι απλά μια ενόχληση.
Επηρεάζει την ποιότητα της όρασης, την καθημερινή άνεση και μπορεί να υπονομεύσει ακόμη και το αποτέλεσμα μιας επέμβασης καταρράκτη ή laser. Για αυτό χρειάζεται διάγνωση και θεραπεία από οφθαλμίατρο με εμπειρία στην πρόσθια οφθαλμική επιφάνεια.
Η αντιμετώπισή της είναι μέρος της ολιστικής φροντίδας του ματιού — είτε ο στόχος είναι απλώς η καθημερινή άνεση, είτε η βέλτιστη ποιότητα όρασης μακροπρόθεσμα.
Γιατί η όραση δεν είναι απλώς αριθμός. Είναι ποιότητα ζωής. Είναι ευθύνη.
Dr. Μανώλης Γκόγκος
Χειρουργός Οφθαλμίατρος
Εξειδίκευση σε επεμβάσεις καταρράκτη και laser μυωπίας
www.realeyes.gr | @realeyes.gr
Αν έχετε ξηροφθαλμία και σκέφτεστε laser μυωπίας ή πρεσβυωπίας ή για premium χειρουργείο καταρράκτη με πολυεστιακούς φακούς είναι σημαντικό να απευθυνθείτε σε ειδικό που γνωρίζει πώς να σταθεροποιήσει την οφθαλμική επιφάνεια πριν το χειρουργείο. Έτσι εξασφαλίζεται η μέγιστη ακρίβεια στις μετρήσεις και η καλύτερη ποιότητα όρασης μετά.
Αν έχετε ξηροφθαλμία και σκέφτεστε laser μυωπίας ή πρεσβυωπίας ή για premium χειρουργείο καταρράκτη με πολυεστιακούς φακούς είναι σημαντικό να απευθυνθείτε σε ειδικό που γνωρίζει πώς να σταθεροποιήσει την οφθαλμική επιφάνεια πριν το χειρουργείο. Έτσι εξασφαλίζεται η μέγιστη ακρίβεια στις μετρήσεις και η καλύτερη ποιότητα όρασης μετά.