Καταρράκτης Ματιών - Αίτια, Συμπτώματα και Θεραπεία με Εγχείρηση
Μάθετε τα πάντα για την πιο συχνή αιτία μειωμένης όρασης μετά τα εξήντα έτη. Πώς αντιμετωπίζεται, πότε χρειάζεται χειρουργείο και ποιοι ενδοφακοί εξασφαλίζουν καθαρή, μόνιμη όραση χωρίς γυαλιά.
Τι είναι ο καταρράκτης;
Ο καταρράκτης είναι η σταδιακή θόλωση του φυσικού φακού του ματιού, που μειώνει την όραση και προκαλεί θαμπάδα. Εμφανίζεται κυρίως με την ηλικία, αλλά μπορεί να σχετίζεται και με διαβήτη, τραύματα ή φάρμακα. Δεν διορθώνεται με γυαλιά, η μόνη θεραπεία είναι το χειρουργείο.
Πώς γίνεται το χειρουργείο καταρράκτη;
Η επέμβαση καταρράκτη, γίνεται με αναισθητικές σταγόνες και δεν έχει πόνο. Ο θολός φακός αφαιρείται με υπερήχους και στη θέση του τοποθετείται τεχνητός ενδοφακός. Η ανάρρωση είναι γρήγορη και τις περισσότερες φορές η όραση βελτιώνεται από την επόμενη μέρα.
Πότε χρειάζεται χειρουργείο καταρράκτη;
Επέμβαση καταρράκτη χρειάζεται όταν φακός του ματιού θαμπώσει τόσο ώστε να δημιουργήσει δυσκολίες στις καθημερινές δραστηριότητες. Η λαϊκή πεποίθηση ότι ο καταρράκτης πρέπει να ωριμάσει για να χειρουργηθεί που ακούμε καθημερινά στα Ιατρεία μας, είναι μια παλιά αντίληψη στα χρόνια της εξωπεριφακικής επέμβασης της δεκαετία του ΄80, όταν ο φακός έπρεπε να ωριμάσει για να αφαιρεθεί en bloc, μέσα από μεγάλες τομές, πολλά ράμματα, κακή μετεγχειρητική όραση και μακρό χρόνο επούλωσης.
-
Η σύγχρονη εγχείρηση καταρράκτη, είναι αυτό που ο κόσμος λέει εγχείρηση καταρράκτη με λέιζερ και γίνεται με τη μέθοδο της φακοθρυψίας, δηλαδή με υπέρηχους. Όσο νωρίτερα χειρουργήσουμε τον καταρράκτη τόσο καλύτερα.
Με τη μέθοδο της φακοθρυψίας ο φακός αποσυναρμολογείται μέσα στο περιφάκιο τη μεμβρανώδη σακούλα (σάκο) που τον κρατάει, δηλαδή στη φυσική του θέση. Το χειρουργείο γίνεται μέσα από μια βαλβιδική τομή 2,2 χιλιοστά η οποία δεν χρειάζεται ράμματα. Αφού καθαριστεί επιμελώς ο σάκος εισάγουμε στο μάτι τον ενδοφακό, ο οποίος καταλαμβάνει τη θέση του παλιού καταρρακτικού φακού που έχουμε αφαιρέσει.
Πονάει η εγχείρηση καταρράκτη; Χρειάζονται ενέσεις;
Η επέμβαση καταρράκτη δεν πονάει, οι περισσότεροι ασθενείς μας τελειώνουν το χειρουργείο και δεν έχουν αισθανθεί τίποτα απολύτως.
Δεν κάνουμε ενέσεις, χειρουργούμε με αναισθητικές σταγόνες και υπάρχει πλήρης κινητικότητα του οφθαλμού.
Ο ασθενής φεύγει από το χειρουργείο με ανοιχτά τα μάτια με ένα προστατευτικό κάλυμμα.
Πόσο διαρκεί η εγχείρηση καταρράκτη;
Το ανεπίπλεκτο χειρουργείο καταρράκτη διαρκεί περίπου 20 λεπτά. Η αναισθησία γίνεται με τοπικές σταγόνες, χωρίς ενέσεις.
Ο αναισθησιολόγος δίνει μια ήπια μέθη ώστε η εμπειρία να είναι ευχάριστη για το ασθενή.
Η συνολική παραμονή στην κλινική συμπεριλαμβανομένου του προεγχειρητικού ελέγχου, είναι λιγότερο από τρείς ώρες.
Πόσες μέρες χρειάζομαι για την ανάρρωση;
Από το χειρουργείο φεύγετε με τα μάτια ανοιχτά. Τοποθετούμε ένα διαφανές προστατευτικό κάλυμμα για προστασία. Τη μέρα του χειρουργείου θα βλέπετε θαμπά. Από την επόμενη ημέρα η όραση θα έχει καθαρίσει και θα μπορείτε να μπείτε στην καθημερινότητα σας.
Αν δουλεύετε σε ρυπαρό και βρώμικο περιβάλλον καλύτερα να το αποφύγετε για μία εβδομάδα για τον κίνδυνο μόλυνσης και τραυματισμού.
Ποιο είναι το κόστος του χειρουργείου καταρράκτη;
Το κόστος εξαρτάται κυρίως από το είδος του ενδοφακού που θα χρησιμομοποιηθεί γιατί δεν είναι όλοι οι φακοί ίδιοι. Η τεχνολογία τους καθορίζει πόσο καθαρά και σε ποιες αποστάσεις θα βλέπετε. Η σωστή επιλογή του ενδοφακού είναι το πιο κρίσιμο στάδιο για την όρασή σας μετά την επέμβαση.
-
Οι μονοεστιακοί ενδοφακοί είναι η πιο συχνή και οικονομική επιλογή και χρησιμοποιούνται σε όλα τα Δημόσια Νοσοκομεία.
-
Οι τορικοί ενδοφακοί διορθώνουν μαζί με τον καταρράκτη και το αστιγματισμό. Αν προυπάρχει αστιγματισμός τότε καλό είναι να διορθωθεί με το χειρουργείο καταρράκτη.
-
Οι πολυεστιακοί - EDOF ενδοφακοί είναι μια premium επιλογή για όσους είναι κατάλληλοι και μπορούν να τους υποστηρίξουν οικονομικά. Παρέχουν ανεξαρτησία απο τα γυαλιά μακριά, ενδιάμεσα και κοντά.
Υποχρεωτικά OCT & Pentacam πριν το χειρουργείο καταρράκτη
-
Ανιχνεύει παθήσεις στον αμφιβληστροειδή που πρέπει να είναι γνωστές πριν το χειρουργείο. Πρέπει να είμαστε σίγουροι γαι την υγεία της ωχράς κηλίδας πριν το χειρουργείο.
-
Δεν μπορούμε να μιλάμε για premium χειρουργείο χωρίς να γίνει ένας premium έλεγχος και ο premium έλεγχος περιλαμβάνει τοπογραφία κερατοειδούς. Το Pentacam είναι το gold standard παγκοσμίως. Μας δίνει πληροφορίες για το είδος του ενδοφακού που θα τοποθετήσουμε στο χειρουργείο καταρράκτη. Δεν είναι ίδιοι όλοι οι φακοί όπως δεν είναι ίδια όλα τα μάτια.
Τι κάνω διαφορετικά στην εγχείρηση καταρράκτη
γιατί το “μετά” εξαρτάται απο το “πριν”
γιατί το “μετά” εξαρτάται απο το “πριν”
Πριν την επέμβαση
θέλω να γνωρίζω τα πάντα για εσάς (τις οπτικές ανάγκες και επιθυμίες) και για τα μάτια σας με λεπτομέρεια. Η σωστή προεγχειρητική εκτίμηση και η προετοιμασία της οφθαλμικής επιφάνειας, θέλει ηρεμία και χρόνο και είναι η βάση για ένα άριστο αποτέλεσμα. Η απόφαση τι φακό θα βάλετε στα μάτια σας λαμβάνεται πριν το χειρουργείο, στον προεγχειρητικό έλεγχο.
-
Η σωστή προεγχειρητική εκτίμηση είναι το κλειδί για το άριστο αποτέλεσμα. Ξεκινώ πάντα με πλήρες ατομικό και οικογενειακό ιστορικό, καταγραφή φαρμάκων, παθήσεων και προηγούμενων επεμβάσεων.
Ακολουθεί έλεγχος οπτικής οξύτητας με και χωρίς γυαλιά, αξιολόγηση διάθλασης, στραβισμού και του κυρίαρχου ματιού (dominant eye).
Με σχισμοειδή λυχνία εξετάζω λεπτομερώς την οφθαλμική επιφάνεια, δακρυϊκή στιβάδα και την ενδοφθάλμια πίεση, ώστε να αποκλειστούν ξηροφθαλμία ή φλεγμονές που μπορεί να επηρεάσουν την επέμβαση.
Η τοπογραφία Pentacam μου δίνει πλήρη εικόνα της αρχιτεκτονικής του κερατοειδούς, των εκτροπών και πιθανών ενδείξεων κερατόκωνου, ενώ η οπτική βιομετρία (IOL Master 700 & ARGOS) εξασφαλίζει ακριβή υπολογισμό του ενδοφακού. Χρησιμοποιώ αυτά τα δύο ανεξάρτητα συστήματα για τη μέγιστη δυνατή ακρίβεια — ώστε το αποτέλεσμα μετά το χειρουργείο να είναι πραγματικά προσωποποιημένο στο μάτι σας.
Τέλος, πραγματοποιώ OCT ωχράς και οπτικού νεύρου για να αποκλείσω παθήσεις που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την όραση μετά την επέμβαση.
Κατά την διάρκεια
Χειρουργώ πάντα στον κυρτό άξονα, εφόσον η θέση μου το επιτρέπει και χρησιμοποιώ σκληροκερατικές τομές (LRIs ) για την ελαχιστοποίση του προυπάρχοντος αστιγματισμού όσο μικρός και αν είναι. Ο υπολειπόμενος αστιγματισμός είναι συχνή αιτία κακής όρασης μετά το χειρουργείο καταρράκτη, ιδίως με τη χρήση πολυεστιακών φακών
-
Χειρουργώ πάντα στον κυρτό άξονα του κερατοειδούς και χρησιμοποιώ LRIs για να μειώσω τον προϋπάρχοντα αστιγματισμό, όσο μικρός κι αν είναι.
Σε κάθε ασθενή εφαρμόζω ψηφιακή σήμανση (digital marking) με το Callisto Eye (Zeiss), που μου επιτρέπει ακριβή απεικόνιση του κυρτού άξονα και ευθυγράμμιση με το χειρουργικό μικροσκόπιο. Με αυτόν τον τρόπο, επιτυγχάνεται εξαιρετική ευθυγράμμιση του ενδοφακού και ελαχιστοποίηση του αστιγματισμού ανεξάρτητα από το αν χρησιμοποιείται τορικός φακός ή όχι.
Όταν η θέση του χειρουργείου το επιτρέπει, επιλέγω να δουλεύω πάνω στον κυρτό άξονα του κερατοειδούς (surgery on steep axis) και να εφαρμόζω LRIs ή OCCIs (Opposite Clear Corneal Incisions), ώστε να εξουδετερώσω ακόμη και τον πιο ήπιο αστιγματισμό.
Η προσέγγιση αυτή απαιτεί περισσότερη ακρίβεια, αλλά εξασφαλίζει ιδανική μετεγχειρητική όραση ακόμη και χωρίς τορικό ενδοφακό — κάτι που έχει καθοριστική σημασία σε πολυεστιακούς φακούς, όπου ακόμη και 0.50–0.75 D αστιγματισμού μπορεί να επηρεάσουν το τελικό αποτέλεσμα.
Μετά την επέμβαση - τι να προσέξετε
Συνίσταται να μην τρίβετε και μην αγγίζετε τα μάτια σας — να φάτε ελαφριά και αποφύγετε τα βαριά γεύματα — όποτε χρειάζεται, σκουπίστε απαλά τα μάτια σας με αποστειρωμένα μαντηλάκια ή γάζες και αν χρειαστεί να τα πλύνετε, χρησιμοποιείστε φυσιολογικό ορό — μην πλύνετε με νερό τα μάτια σας το επόμενο πρωί και αποφύγετε γενικότερα το νερό για 5 ημέρες — μακριά από μπάνια στη θάλασσα και στην πισίνα για τουλάχιστον 15 ημέρες — μπορείτε να διαβάσετε, να χρησιμοποιήσετε το κινητό σας, να δείτε τηλεόραση — αποφύγετε την οδήγηση για τουλάχιστον 24 ώρες μετά την επέμβαση — επιτρέπετε το σκύψιμο — τηηρείτε τα μετεγχειρητικά ραντεβού — αναφέρετε άμεσα στον χειρουργό σας τυχόν λάμψεις ή μυγάκια, ακόμα και καιρό μετά την επέμβαση.
Bilateral surgery ( ISBCS) — ταυτόχρονα και τα δύο μάτια
Το χειρoυργείο καταρράκτη μπορεί να γίνει σε διαφορετικούς χρόνους (sequential surgery) δηλαδή το ένα μάτι πρώτα και μετά στο άλλο ή να γίνουν και τα δύο μάτια μαζί (bilateral surgery).
Στη δική μου πρακτική χειρουργώ ως ρουτίνα και τα δύο μάτια μαζί (Immediate Sequential Bilateral Cataract Surgery - ISBCS). Το όφελος για τον ασθενή είναι πολλαπλό.
Γιατί μια προετοιμασία είναι αρκετή
Κάνετε την προετοιμασία για τον καταρράκτη μία φορά και μόνο. Έρχεστε στην κλινική και μπαίνετε στο χειρουργείο μία φορά, ακολουθώντας ένα ενιαίο πρωτόκολλο. Λαμβάνετε τις ίδιες προφυλάξεις και την ίδια μετεγχειρητική αγωγή για 3–4 εβδομάδες, χωρίς επαναλήψεις. Δεν χειρουργούμε πρώτα το ένα μάτι και το άλλο μετά από εβδομάδες ή μήνες. Αποφεύγεται η παρατεταμένη αγωγή και η αναμονή.
Γιατί η όραση αποκαθίσταται πιο φυσικά
Την επόμενη ημέρα του χειρουργείου βλέπετε καθαρά και από τα δύο μάτια. Δεν χρειάζεται εγκεφαλική προσαρμογή, η οποία συχνά είναι δύσκολη όταν το ένα μάτι βλέπει καλά και το άλλο όχι. Αποφεύγεται η ανισορροπία στην όραση που μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες. Οι μετεγχειρητικές επισκέψεις στο ιατρείο μειώνονται περίπου στο μισό και η επιστροφή στην καθημερινότητα γίνεται πιο άνετα και πιο γρήγορα
Γιατί η ασφάλεια προηγείται των πάντων.
Η ταυτόχρονη επέμβαση γίνεται με απόλυτα ξεχωριστό πρωτόκολλο για κάθε μάτι. Αποστειρώνουμε τα πάντα και ξεκινάμε τη διαδικασία από την αρχή στο δεύτερο μάτι. Αν υπάρχει υψηλός κίνδυνος (υπερώριμος καταρράκτης, υψηλή μυωπία, φακοδόνηση), προτιμούμε να κάνουμε τα χειρουργεία σε διαφορετικούς χρόνους. Η απόφαση είναι πάντα εξατομικευμένη και εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Ασφάλεια πάνω από όλα.
Οι ενδοφακοί στο χειρουργείο καταρράκτη
Το πρίν στο χειρουργείο καταρράκτη είναι σημαντικό για το μετά. Δεν είναι όλοι οι φακοί ίδιοι και πρίν επιλέξετε, είναι σημαντικό να συζητηθεί ποιος ενδοφακός ταιριάζει πραγματικά στα δικά σας μάτια.
FAQs
-
Ενδοφακός είναι ο τεχνητός φακός που τοποθετείται στο μάτι κατά την επέμβαση καταρράκτη και καθορίζει την ποιότητα της όρασης για το υπόλοιπο της ζωής σας. Ο σωστός υπολογισμός του απαιτεί εξειδίκευση, εμπειρία και τη χρήση πολλαπλών τεχνολογιών.
Τι κάνω διαφορετικά
Για μέγιστη ακρίβεια, χρησιμοποιώ δύο διαφορετικά μηχανήματα οπτικής βιομετρίας και συγκρίνω τις μετρήσεις, ώστε οι τιμές που επιλέγω να είναι σταθερές και να μην υπάρχει καμία διαθλαστική “έκπληξη” μετά την επέμβαση (refractive surprise).
Χρήση εξελιγμένων μοντέλων IOL calculation
• Barrett Universal II
• Hill-RBF
• Barrett True K και Haigis L (όταν έχε γίνει πριν laser μυωπίας ή υπερμετρωπίας)
• Kane, EVO, K-δ
Ανάλογα με το περιστατικό, επιλέγω διαφορετικούς τύπους μοντέλων ώστε να έχω ακρίβεια ακόμα και στα πιο δύσκολα
Για δύσκολα περιστατικά δίνω ιδιαίτερη προσοχή:
• Σε μάτια με ασυνήθιστο αξονικό μήκος (AL <22 mm ή >25 mm)
• Σε μάτια με ιστορικό laser μυωπίας ή υπερμετρωπίας
• Σε μεγάλης ηλικίας ασθενείς με εξελιγμένο καταρράκτη
• Σε μάτια που δεν επιτρέπουν βυθοσκόπηση, χρησιμοποιείται υπερηχογράφημα B-scan
Ασφάλεια πριν το χειρουργείο:
Σε κάθε ασθενή γίνεται:
• Specular Microscopy, για την αξιολόγηση των ενδοθηλιακών κυττάρων και την ασφαλή επιλογή τεχνικής (endothelial sparing phaco)
• Pentacam + OCT, για αποκλεισμό υποκλινικών βλαβών
Όλα τα παραπάνω οδηγούν όχι απλώς σε “επιτυχία”, αλλά σε διαθλαστική ακρίβεια μετεγχειρητικά, χωρίς απρόβλεπτη ανάγκη για γυαλιά μετά.
-
Θολώνει διότι μετά την αφαίρεση του φακού παραμένει το περιφάκιο, η κάψα δηλαδή μέσα στην οποία βρισκότανε ο καταρρακτικός φακός. Επιθηλιακά κύτταρα πολλαπλασιάζονται και μεταναστεύουν από την περιφέρεια προς την οπίσθια κάψα σχηματίζοντας μια ινώδη μεμβράνη. Αυτό οδηγεί σε θάμβος της όρασης και ελάττωση της οπτικής οξύτητας, μοιάζοντας με τη θόλωση που είχατε πριν το χειρουργείο του καταρράκτη.
Δεν θεωρείται επιπλοκή, είναι κάτι συχνό, ιδιαίτερα σε νέους ασθενείς, λόγω της μεγαλύτερης κυτταρικής δραστηριότητας. Το ποσοστό θόλωσης του οπισθίου περιφακίου κυμαίνεται από 10 έως 30% στα επόμενα δύο έως πέντε χρόνια μετά την εγχείρηση καταρράκτη οφθαλμού.
Αν σας συμβεί μην ανησυχήσετε. Δεν σημαίνει ότι ο καταρράκτης επανήλθε. Η αντιμετώπιση γίνεται εύκολα στο Ιατρείο με YAG καψουλοτομή. Είναι ένα ειδικό μηχάνημα laser το οποίο αφαιρεί τη κεντρική κάψα μέσα σε λίγα λεπτά, απολύτως ασφαλές, χωρίς να χρειάζεται νάρκωση και χωρίς κανένα απολύτως πόνο. Η όραση αποκαθίσταται μετά το λέϊζερ καψουλοτομής, άμεσα ή μέσα σε λίγες ώρες.
-
Η λίστα είναι ατελείωτη, αλλά σε έμπειρα χέρια και με εξειδικευμένους χειρουργούς καταρράκτη η πιθανότητα επιπλοκής είναι κάτω του 1%.
Συνοπτικά αναφέρω τις πιθανές επιπλοκές από επέμβαση καταρράκτη όπως αναγράφονται στο ενημερωτικό έντυπο συγκατάθεσης για εγχείρηση καταρράκτη της Ελληνικής Εταιρείας Ενδοφακών και Διαθλαστικής χειρουργικής.
Μπορεί να προκύψει διαθλαστική εκτροπή, με αποτέλεσμα να πρέπει να χρησιμοποιήσετε γυαλιά ή φακούς επαφής, είτε το βράδυ ή όλες τις ώρες της ημέρας, ή να προκύψει ανάγκη δεύτερης διορθωτικής επέμβασης. · Δυσκολία στην κοντινή όραση, με αποτέλεσμα την ανάγκη χρήσης γυαλιών για διάβασμα. · Διπλωπία. · Απώλεια ενδοθηλιακών κυττάρων. Σπανιότατα κλινικά σημαντική. · Ρήξη του οπισθίου περιφακίου με ή χωρίς απώλεια υαλοειδούς. Όταν αυτό συμβεί η επέμβαση μπορεί να διαφοροποιηθεί. · Πτώση του πυρήνα του φακού ή τμήματος αυτού στην υαλοειδική κοιλότητα. Εάν αυτό συμβεί μπορεί να χρειασθεί και δεύτερη επέμβαση. · Χοριοειδική αιμορραγία. Εξαιρετικά σπάνια αιμορραγία μέσα στο μάτι που μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια της όρασης. · Κυστικό οίδημα της ωχράς: Συγκέντρωση υγρού στην περιοχή της ωχράς κηλίδας. Συνήθως είναι ήπιο και υποχωρεί. Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να χρειασθεί εξειδικευμένη θεραπεία. · Αποκόλληση αμφιβληστροειδή. Αποκόλληση της εσωτερικής στοιβάδας του οφθαλμού. Πιθανότητα < 2% και ανάλογα με την πρότερη κατάσταση του οφθαλμού π.χ. υψηλή μυωπία · Ενδοφθαλμίτιδα. Σοβαρή μόλυνση του ματιού. Πιθανότητα 0.014 - 0.08%. · Παρεκτόπιση ενδοφακού. Μετακίνηση του ενδοφακού από την θέση του. · Αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης. Μπορεί να συμβεί μετεγχειρητικά και συνήθως υποχωρεί με την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή. Θα πρέπει να διευκρινίσουμε ότι οι επιπλοκές είναι σπάνιες και στην συντριπτική τους πλειοψηφία.Η παραπάνω λίστα είναι αδύνατο να συμπεριλάβει όλες τις πιθανές επιπλοκές ή/και ανεπιθύμητες ενέργειες. Πολύ σπάνιες ή άγνωστες προς την ιατρική κοινότητα επιπλοκές είναι αδύνατο να προσδιοριστούν και ίσως αναπτυχθούν στο μέλλον.
Πόσο κοστίζει τελικά το χειρουργείο του καταρράκτη;
Η σωστή ερώτηση είναι τι περλαμβάνει το κόστος μιας επέμβασης καταρράκτη και όχι πόσο κοστίζει. Η ποιότητα της όρασης μετά το ένα επιτυχές χειρουργείο καταρράκτη εξαρτάται από πολλούς παράγοντες.
-
Σε εμένα, πληρώνετε την εξειδίκευση και την εμπειρία ενός χειρουργού που αναλαμβάνει προσωπικά κάθε στάδιο της διαδικασίας — από τον προεγχειρητικό έλεγχο μέχρι την πλήρη αποκατάσταση.
Η τιμή εξαρτάται από την τεχνολογία του ενδοφακού που θα επιλεγεί (απλός, τορικός, premium πολυεστιακός), καθώς και από τις εξετάσεις υψηλής ακρίβειας που πραγματοποιούνται πριν το χειρουργείο.
Σε εμένα πληρώνετε τη λεπτομερή προεγχειρητική εκτίμηση στο Ιατρείο με κορυφαία τεχνολογία και τη χρήση αποκλειστικά πιστοποιημένων premium ενδοφακών. Ο στόχος μου δεν είναι απλώς η σωστή τοποθέτηση ενός ενδοφακού, αλλά η πλήρης αποκατάσταση της όρασης.
H όραση δεν είναι αριθμός. Είναι ευθύνη.
Dr. Μανώλης Γκόγκος
Χειρουργός Οφθαλμίατρος
Εξειδίκευση σε επεμβάσεις καταρράκτη και laser μυωπίας
www.realeyes.gr | @realeyes.gr