A grayscale image of a human retina showing the optic nerve and branching blood vessels.

Διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια

Η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια είναι η συχνότερη αιτία απώλειας όρασης σε άτομα με σακχαρώδη διαβήτη. Προκαλείται από βλάβη στα μικρά αγγεία του αμφιβληστροειδούς λόγω χρόνιας υπεργλυκαιμίας, οδηγώντας σε αιμορραγίες, διαρροή υγρού και οίδημα της ωχράς.

FAQs

Τι είναι η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια

Είναι μικροαγγειοπάθεια του αμφιβληστροειδούς που οφείλεται στη χρόνια υπεργλυκαιμία. Συχνά συνυπάρχει διαβητικό οίδημα ωχράς (DME), η συχνότερη αιτία μείωσης όρασης στους διαβητικούς.Μπορεί να έχετε διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια και να μην το γνωρίζετε.

Κάθε πότε χρειάζεται έλεγχος

Όλοι οι διαβητικοί χρειάζονται τουλάχιστον ετήσιο οφθαλμολογικό έλεγχο, ακόμα και χωρίς συμπτώματα. Αν υπάρχει ήδη βλάβη, ο έλεγχος γίνεται ανά 3–6 μήνες ανάλογα με τη βαρύτητα και τη θεραπεία.

Πως αντιμετωπίζεται — ενέσεις ή λέιζερ;

Η επιλογή εξαρτάται από το στάδιο. Στο οίδημα ωχράς, σχεδόν πάντα η πρώτη γραμμή είναι οι ενδοϋαλοειδικές ενέσεις στον οφθαλμό (anti-VEGF -κορτικοστεροειδή εμφυτεύματα). Επίσης, λέιζερ φωτοπηξίας (PRP) στην παραγωγική μορφή.

Μπορεί να οδηγήσει σε τύφλωση;

Ναι, αν δεν διαγνωστεί και δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα. Η εξέλιξη προς νεοαγγείωση, αιμορραγία υαλοειδούς, ελκτική αποκόλληση ή νεοαγγειακό γλαύκωμα μπορεί να επιφέρει μόνιμη απώλεια όρασης.

Smiling middle-aged man with short gray hair, goatee, wearing a light blue shirt and dark blue tie, against a plain white background.

Dr. Μανώλης Γκόγκος

“Συχνά προχωρά σιωπηλά, γι’ αυτό είναι απαραίτητοι οι τακτικοί οφθαλμολογικοί έλεγχοι με OCT και βυθοσκόπηση ακόμα και χωρίς συμπτώματα’’.

Dr. Μανώλης Γκόγκος

“H διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια συχνά προχωρά σιωπηλά, γι’ αυτό είναι απαραίτητοι οι τακτικοί οφθαλμολογικοί έλεγχοι με OCT και βυθοσκόπηση ακόμα και χωρίς συμπτώματα’’.

Αγγειογραφία βυθού με μικροανευρύσματα και διαρροές σε μη παραγωγική διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια.

Υπάρχουν δύο βασικές μορφές διαβητικής αμφιβληστροειδοπάθειας:

  • ‍

    Στα αρχικά στάδια, τα αγγεία γίνονται εύθραυστα, προκαλώντας μικροαιμορραγίες, μικροανευρύσματα και εξιδρώματα. Συνήθως δεν προκαλεί έντονα συμπτώματα, αλλά χρειάζεται τακτικό έλεγχο με OCT και φωτογράφηση βυθού.

Αγγειογραφία αμφιβληστροειδούς με νεοαγγείωση σε παραγωγική διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια.

  • Στο προχωρημένο στάδιο, αναπτύσσονται παθολογικά νεοαγγεία που μπορεί να οδηγήσουν σε σοβαρές αιμορραγίες ή αποκόλληση αμφιβληστροειδούς. Πρόκειται για επικίνδυνη μορφή που απαιτεί άμεση αντιμετώπιση με λέιζερ - ενδοϋαλοειδικές ενέσεις ή και χειρουργείο (υαλοεοδκτομή).

Πώς επηρεάζει την όραση

  • Οίδημα της ωχράς (διαβητικό οιδήμα – DME)
  • Αιμορραγίες στο υαλοειδές
  • Ελκτική αποκόλληση αμφιβληστροειδούς σε προχωρημένες μορφές

Πως αντιμετωπίζεται η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια;

Θεραπεία με ενέσεις

  • Anti-VEGF ενέσεις: Aflibercept, Ranibizumab, Bevacizumab
  • Ενδοϋαλοειδικά κορτικοστεροειδή (Ozurdex implant) σε ανθεκτικές περιπτώσεις

Λέιζερ φωτοπηξίας

  • Focal φωτοπηξία στις ισχαιμικές περιοχές, μετά από φλουοροαγγειογραφικό έλεγχο
  • Panretinal φωτοπηξία (PRP) όταν υπάρχει παραγωγική αμφιβληστροειδοπάθεια

* Απολύτως απαραίτητη η ρύθμιση του σακχάρου, της υπέρτασης και της δυσλιπιδαιμίας.

 FAQs

  • Το διαβητικό οίδημα της ωχράς (DME) είναι η πιο συχνή αιτία απώλειας όρασης σε διαβητικούς ασθενείς. Προκύπτει όταν:

    Τα αγγεία του αμφιβληστροειδούς καταστρέφονται από την υπεργλυκαιμία — Γίνεται διαρροή υγρού στην περιοχή της ωχράς — Το υγρό συσσωρεύεται μεταξύ των στιβάδων του αμφιβληστροειδούς, προκαλώντας οίδημα

    Η ωχρά είναι υπεύθυνη για την καθαρή και κεντρική όραση, άρα το οίδημα την επηρεάζει άμεσα.

    Πότε απαιτείται θεραπεία

    Η θεραπεία ενδείκνυται όταν:

    ·       Υπάρχει θολή ή μειωμένη όραση

    ·       Το οίδημα φαίνεται ενεργό στην OCT

    ·       Υπάρχουν άλλες επιπλοκές (νεοαγγείωση, ισχαιμία, αυξημένη ΕΟΠ)

    Τι περιλαμβάνει η θεραπεία: Ενδουαλοειδικές ενέσεις anti-VEGF (Ranibizumab, Aflibercept, Bevacizumab) • Κορτικοστεροειδή ενέσεις ή εμφυτεύματα (π.χ. Ozurdex) σε επιλεγμένες περιπτώσεις • Focal laser – σπανιότερα, κυρίως σε εστιακές διαρροές

    Το OCT καθοδηγεί τη διάρκεια και την ένταση της θεραπείας, με στόχο τη σταθεροποίηση ή βελτίωση της όρασης.

  • Κάθε διαβητικός πρέπει να κάνει πλήρη οφθαλμολογικό έλεγχο τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο, ακόμα και χωρίς συμπτώματα. Αν υπάρχει ήδη βλάβη, ο έλεγχος επαναλαμβάνεται κάθε 3–6 μήνες.

    Γιατί απαιτείται προληπτικός έλεγχος

    Η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια μπορεί να προχωρήσει σιωπηλά, χωρίς καθόλου συμπτώματα στα αρχικά στάδια. Συχνά, η απώλεια όρασης εμφανίζεται όταν η βλάβη είναι ήδη προχωρημένη και πιο δύσκολα αναστρέψιμη.

    Πότε πρέπει να ξεκινάει ο έλεγχος

    Διαβήτης τύπου II:
     Έλεγχος από τη στιγμή της διάγνωσης

    Διαβήτης τύπου I:
    Έλεγχος 5 χρόνια μετά τη διάγνωση (ή νωρίτερα σε παιδιά)

    Συχνότητα παρακολούθησης

    ·      Χωρίς βλάβες : μια φορά το χρόνο

    ·      Ήπιες βλάβες: κάθε 6-12 μήνες

    ·      Προχωρημένες: κάθε 3-6 μήνες

    ·      Οίδημα ωχράς: κάθε μήνα για έλεγχο των ενέσεων

    Τι περιλαμβάνει ο έλεγχος: Βυθοσκόπηση με μυδρίαση — OCT για ανίχνευση οιδήματος ωχράς — Σε ορισμένες περιπτώσεις: Angio-OCT ή φλουοροαγγειογραφία

    Ο τακτικός έλεγχος προλαμβάνει έως και 95% των περιπτώσεων τύφλωσης από διαβήτη όταν γίνεται έγκαιρα.

  • Ναι, η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια μπορεί να προκαλέσει σοβαρή και μόνιμη απώλεια όρασης αν δεν διαγνωστεί και αντιμετωπιστεί έγκαιρα.

    Πώς εξελίσσεται προς τύφλωση

    Η βλάβη από τον διαβήτη στα μικρά αγγεία του αμφιβληστροειδούς προκαλεί:

    • Αιμορραγίες • Οίδημα ωχράς •Ισχαιμία • Ανάπτυξη παθολογικών νεοαγγείων

    Αν δεν αντιμετωπιστούν: Τα νεοαγγεία μπορεί να αιμορραγήσουν μέσα στο υαλοειδές — Μπορεί να προκαλέσουν ελκτική αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς — Νεοαγγειακό γλαύκωμα, με οξύ και μη αναστρέψιμο πόνο και τύφλωση

    Σε ποιες περιπτώσεις υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος

    ·       Σε κακορρυθμισμένους διαβητικούς (HbA1c > 8%)

    ·       Με παρατεταμένο διαβήτη >10 ετών

    ·       Όταν ο έλεγχος στα μάτια καθυστερεί

    ·       Αν συνυπάρχουν υπέρταση, δυσλιπιδαιμία, κάπνισμα

    Μπορεί να προληφθεί με: Ετήσιο έλεγχο με βυθοσκόπηση & OCT — Έγκαιρη έναρξη θεραπείας (ενέσεις, laser) — Καλή ρύθμιση σακχάρου, πίεσης και λιπιδίων.

    Σήμερα, με τις σύγχρονες θεραπείες, οι περισσότερες περιπτώσεις μπορούν να σταθεροποιηθούν ή και να βελτιωθούν, εφόσον εντοπιστούν έγκαιρα.

Χέρια ηλικιωμένου ατόμου και φροντιστή, συμβολισμός πρόληψης και τακτικής παρακολούθησης στη διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια.

Η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια εξελίσσεται συχνά χωρίς συμπτώματα. Ο τακτικός έλεγχος και η έγκαιρη θεραπεία προστατεύουν την όραση μακροπρόθεσμα.