Τι είναι ο ύποπτος-υποκλινικός κερατόκωνος; Υπάρχει κληρονομικότητα;
Ο υποκλινικός ή “ύποπτος” κερατόκωνος είναι μια πολύ πρώιμη, ασυμπτωματική μορφή της νόσου. Είναι ουσιαστικά το στάδιο πριν την πλήρη εκδήλωση της νόσου. Εντοπίζεται μόνο με τομογραφία κερατοειδούς Pentacam κ.α. Σε αυτές τις εξετάσεις βλέπουμε ενδείξεις που “προδίδουν” ότι ο κερατοειδής τείνει προς κερατόκωνο, προτού γίνει κώνος.
Ο υποκλινικός ή “ύποπτος” κερατόκωνος είναι μια πολύ πρώιμη, ασυμπτωματική μορφή της νόσου. Είναι ουσιαστικά το στάδιο πριν την πλήρη εκδήλωση της νόσου. Εντοπίζεται μόνο με τομογραφία κερατοειδούς Pentacam κ.α. Σε αυτές τις εξετάσεις βλέπουμε ενδείξεις που “προδίδουν” ότι ο κερατοειδής τείνει προς κερατόκωνο, προτού γίνει κώνος.
Χαρακτηριστικά του ύποπτου - υποκλινικού κερατόκωνου
- Δεν υπάρχουν συμπτώματα – η όραση είναι ακόμα φυσιολογική
- Δεν φαίνεται τίποτα το παθολογικό στην τυπική οφθαλμολογική εξέταση.
- Η διάγνωση γίνεται μόνο με τομογραφία κερατοειδούς
Πριν από laser μυωπίας πάντα έλεγχος
Είναι απολύτως κρίσιμο να ανιχνεύεται τυχόν υποκλινικός κερατόκωνος πριν από επεμβάσεις όπως LASIK/PRK γιατί είναι απόλυτη αντένδειξη γιατί μπορεί να οδηγήσει σε κερατεκτασία.
Αν έχω προδιάθεση για κερατόκωνο;
Πριν από laser μυωπίας πάντα έλεγχος
Είναι απολύτως κρίσιμο να ανιχνεύεται τυχόν υποκλινικός κερατόκωνος πριν από επεμβάσεις όπως LASIK/PRK γιατί είναι απόλυτη αντένδειξη γιατί μπορεί να οδηγήσει σε κερατεκτασία.
Οικογενειακό ιστορικό κερατόκωνου
Εάν υπάρχει ιστορικό κερατόκωνου στην οικογένεια, μπορεί τα παιδιά/αδέρφια να έχουν υποκλινικό κερατόκωνο – γι’ αυτό συνιστάται να ελέγχονται προληπτικά ακόμα κι αν βλέπουν καλά.
Παιδιά/έφηβοι με μεταβολές συνταγής
Αν ένας έφηβος παρουσιάζει γρήγορη αλλαγή στη μυωπία ή τον αστιγματισμό πρέπει να ελεγχθεί εγκαίρως. Επίσης το συχνό τρίψιμο των ματιών σε παιδιά μπορεί να υποδυκνύει υποκλινικό κερατόκωνο.
Πριν από laser μυωπίας πάντα έλεγχος
Είναι απολύτως κρίσιμο να ανιχνεύεται τυχόν υποκλινικός κερατόκωνος πριν από επεμβάσεις όπως LASIK/PRK γιατί είναι απόλυτη αντένδειξη γιατί μπορεί να οδηγήσει σε κερατεκτασία.
Οικογενειακό ιστορικό κερατόκωνου
Εάν υπάρχει ιστορικό κερατόκωνου στην οικογένεια, μπορεί τα παιδιά/αδέρφια να έχουν υποκλινικό κερατόκωνο – γι’ αυτό συνιστάται να ελέγχονται προληπτικά ακόμα κι αν βλέπουν καλά.
Παιδιά/έφηβοι με μεταβολές συνταγής
Αν ένας έφηβος παρουσιάζει γρήγορη αλλαγή στη μυωπία ή τον αστιγματισμό πρέπει να ελεγχθεί εγκαίρως. Επίσης το συχνό τρίψιμο των ματιών σε παιδιά μπορεί να υποδυκνύει υποκλινικό κερατόκωνο.
Άμεση παρέμβαση αν υπάρξει εξέλιξη
Εάν φανεί ότι υπάρχει εξέλιξη (δηλαδή σταδιακά ο υποκλινικός κερατόκωνος αρχίζει να γίνεται κλινικός), τότε επεμβαίνουμε προληπτικά με cross linking, πρίν χαλάσει η όραση.
Αποκλείουμε το laser μυωπίας
Δεν προχωράμε ποτέ σε LASIK/PRK σε αυτό το μάτι ή στο άλλο. Είναι σαφώς απόλυτη αντένδειξη στα laser μυωπίας - όσο μικρή και αν είναι- υπερμετρωπίας ή αστιγματισμού.
Τι κάνουμε:
Αποκλείουμε το laser μυωπίας
Δεν προχωράμε ποτέ σε LASIK/PRK σε αυτό το μάτι ή στο άλλο. Είναι σαφώς απόλυτη αντένδειξη στα laser μυωπίας - όσο μικρή και αν είναι- υπερμετρωπίας ή αστιγματισμού.
Τοπογραφία κερατοειδούς Pentacam
Προτείνουμε ωποσδήποτε τακτική παρακολούθηση με τοπογραφία, συνήθως κάθε 6 μήνες. Θέλουμε να δούμε αν αυτό το “ύποπτο” μοτίβο μένει σταθερό ή αν χειροτερεύει.
Άμεση παρέμβαση αν υπάρξει εξέλιξη
Εάν φανεί ότι υπάρχει εξέλιξη (δηλαδή σταδιακά ο υποκλινικός κερατόκωνος αρχίζει να γίνεται κλινικός), τότε επεμβαίνουμε προληπτικά με cross linking, πρίν χαλάσει η όραση.
Τοπογραφία κερατοειδούς Pentacam
Προτείνουμε ωποσδήποτε τακτική παρακολούθηση με τοπογραφία, συνήθως κάθε 6 μήνες. Θέλουμε να δούμε αν αυτό το “ύποπτο” μοτίβο μένει σταθερό ή αν χειροτερεύει.
Είναι κληρονομικός ο κερατόκωνος;
Ο κερατόκωνος θεωρείται πολυπαραγοντική νόσος με ισχυρό γενετικό υπόβαθρο. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει κληρονομική προδιάθεση - δηλαδή τείνει να “τρέχει” στις οικογένειες - αλλά δεν κληρονομείται με έναν απλό, προβλέψιμο τρόπο. Με άλλα λόγια, αν ένας γονέας έχει κερατόκωνο, τα παιδιά του έχουν αυξημένη πιθανότητα να εμφανίσουν αλλά δεν είναι βέβαιο ούτε υποχρεωτικό να το πάθουν.
Ο κερατόκωνος θεωρείται πολυπαραγοντική νόσος με ισχυρό γενετικό υπόβαθρο. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει κληρονομική προδιάθεση - δηλαδή τείνει να “τρέχει” στις οικογένειες - αλλά δεν κληρονομείται με έναν απλό, προβλέψιμο τρόπο. Με άλλα λόγια, αν ένας γονέας έχει κερατόκωνο, τα παιδιά του έχουν αυξημένη πιθανότητα να εμφανίσουν αλλά δεν είναι βέβαιο ούτε υποχρεωτικό να το πάθουν.
Τι γνωρίζουμε από τη γενετική:
Γονείς & αδέρφια & παιδιά με κερατόκωνο
Περίπου 10–15% των ασθενών με κερατόκωνο έχουν συγγενή πρώτου βαθμού (γονέα ή αδερφό) που επίσης έχει κερατόκωνο. Μελέτες σε μονοζυγωτικά δίδυμα (ίδιο DNA) έχουν δείξει συχνά ταυτόχρονη εμφάνιση κερατόκωνου σε δίδυμα .
Γονείς & αδέρφια & παιδιά με κερατόκωνο
Περίπου 10–15% των ασθενών με κερατόκωνο έχουν συγγενή πρώτου βαθμού (γονέα ή αδερφό) που επίσης έχει κερατόκωνο. Μελέτες σε μονοζυγωτικά δίδυμα (ίδιο DNA) έχουν δείξει συχνά ταυτόχρονη εμφάνιση κερατόκωνου σε δίδυμα .
Διαφορετικό κολλαγόνο στον κερατόκωνο
Ο κερατοειδής στον κερατόκωνο έχει διαφορετική ποιότητα κολλαγόνου από τον φυσιολογικό. Έχουν εντοπιστεί τα γονίδια και μεταλλάξεις που αφορούν το κολλαγόνο αυτό και είναι υπεύθυνα για τον κερατόκωνο.
Γενετικά σύνδρομα με συχνή εμφάνιση κερατόκωνου
Ο κερατόκωνος έχει συσχετιστεί με ορισμένα γενετικά σύνδρομα (π.χ. σύνδρομο Down, Marfan, Leber congenital amaurosis), πράγμα που υποδηλώνει ότι συγκεκριμένες γενετικές ανωμαλίες μπορεί να προδιαθέτουν στην εμφάνισή του.
Διαφορετικό κολλαγόνο στον κερατόκωνο
Ο κερατοειδής στον κερατόκωνο έχει διαφορετική ποιότητα κολλαγόνου από τον φυσιολογικό. Έχουν εντοπιστεί τα γονίδια και μεταλλάξεις που αφορούν το κολλαγόνο αυτό και είναι υπεύθυνα για τον κερατόκωνο.
Γενετικά σύνδρομα με συχνή εμφάνιση κερατόκωνου
Ο κερατόκωνος έχει συσχετιστεί με ορισμένα γενετικά σύνδρομα (π.χ. σύνδρομο Down, Marfan, Leber congenital amaurosis), πράγμα που υποδηλώνει ότι συγκεκριμένες γενετικές ανωμαλίες μπορεί να προδιαθέτουν στην εμφάνισή του.
*Οι οικογένειες με κερατόκωνο θα πρέπει να κάνουν προληπτικούς ελέγχους στα παιδιά τους στην κατάλληλη ηλικία. Εάν βρεθεί οτιδήποτε ύποπτο, η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία θα σώσει την όραση.
Τι σημαίνει πρακτικά για τους γονείς
Ο υποκλινικός κερατόκωνος είναι το πιο κρίσιμο στάδιο για την πρόληψη του κερατόκωνου και τη διατήρηση της όρασης. Δεν αρκεί μια απλή οφθαλμολογική εξέταση.Τοπογραφία κερατοειδούς Pentacam για την ανίχνευση του υποκλινικού κερατόκωνου πριν η νόσος δώσει σημεία.